Özet


İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NDAN SONRA SOVYETLER BİRLİĞİ’NİN TÜRKİYE’DEN İSTEKLERİ VE İNGİLTERE (1945-1946)
Türkiye, İkinci Dünya Savaşı boyunca savaş dışı kalmaya gayret etmiş, savaşın sonuna kadar ya da artık kazanan kaybeden belli olana kadar savaşa katılmamıştır. Savaşa katılması ise sembolik bir nitelikte, sadece barış görüşmelerinde masada yer almaya yönelik olmuştur. Bununla birlikte savaşın sonlarına doğru Sovyet Rusya tarihi emellerini gerçekleştirmek için hem Türkiye hem de müttefiki olduğu devletlere (özellikle İngiltere ve ABD) baskı yapmaya başlamış, çeşitli konferanslarda Türkiye üzerindeki emellerini (Boğazlarda Sovyet askeri üssü kurulması) gerçekleştirmek için taraftar toplama gayreti içerisine girmiştir. Sovyet Rusya ayrıca -Türkiye’den resmi bir talepte bulunmasa da- Kars-Sovyet sınırında kendi lehine tadilat için çalışmalar yürütmüştür. Sovyet Rusya’nın bu istekleri Türkiye’de büyük bir tepkiye neden olmuş, ancak Türkiye sorunu Batılı devletleri de olaya müdahil ederek çözme yoluna gitmiştir. Nitekim Türkiye, Sovyet Rusya tarafından kendisine verilen notaların birer örnekleri İngiltere ve ABD’ye göndermiştir. İngiltere ve ABD savaşın ortalarında Sovyet Rusya’nın isteklerine makul yaklaşıp müzakere edilebilir görmüştür. Ancak savaşın nihayetine doğru müttefiklerin kendi içlerinde anlaşmazlıklar su yüzüne çıkmaya başlamış ve herkes kendi çıkarını gözetir konuma geçmiştir. Böylelikle Sovyet Rusya’nın yayılmacı istekleri en başta İngiltere ve ABD tarafından reddedilmiştir. İngiltere bu süreç içerisinden ABD ile birlikte hareket edip Türkiye tarafında bir politika yürütmüş, Türk devlet adamları da İngiltere ile sürekli olarak bilgi alışverişi içerisinde olmuşlardır.

Anahtar Kelimeler
İkinci Dünya Savaşı, Türk-Sovyet ilişkileri, Boğazlar sorunu, Türk-Sovyet sınırı.