Özet


MARİNO SANUDO TORSELLO’NUN MEKTUPLARINDA TÜRK KARŞITI İTTİFAK SÖYLEMLERİ (1311-1334) VE HAÇLI DONANMA İTTİFAKININ EDREMİT BASKINI (1334)
Haçlıların Doğu Akdeniz’deki son dayanak noktası olan Akka’nın, 1291 yılında Memlûk ordusu tarafından zaptedilmesi, beklenmedik bir sonuç olmamakla birlikte Hıristiyan Batı’da büyük yankı uyandırmıştır. Akka’nın düşüşünden 1336 yılında Fransa Kralı VI. Philippe’nin Haçlı Seferi projesine kadar geçen dönemde, kraliyet ailesine mensup kişilerden tacirlere, diplomatlardan din adamlarına ve asker kökenli kişilere kadar farklı yazar grupları tarafından Kutsal Toprakların yeniden ele geçirilmesi için birçok plan, proje ve teklif metni oluşturulmuştur. Başlangıçta “kâfir Müslümanların” toprağı Mısır ile “sapkın Hıristiyanların” başkenti İstanbul’un işgali ve akabinde Kutsal Toprakların zaptının hedeflendiği bu projeler, XIV. yüzyılın birinci çeyreğinden itibaren Batı Anadolu’daki denizci Türkmen beyliklerinin, Ege’deki Latin çıkarlarına karşı oluşturduğu tehlikenin tehdit algılamasında birinci sıraya yükselmesiyle hedef değiştirerek, Türklere karşı Haçlı Donanma İttifakları tesis edilmesi çabalarına dönüşmüştür. Bu kapsamda 1334 ve 1344 tarihlerinde, Müslüman Aydınoğulları Beyliği’nin deniz gücünün merkezi ve önemli bir liman kenti konumundaki İzmir üzerine iki defa Haçlı İttifak Donanması saldırısı gerçekleştirilmiştir. Bu makale, Venedikli Haçlı Seferi teorisyeni Marino Sanudo Torsello’nun Liber Secretorum Fidelium Crucis adlı eseri ve konuya ilişkin 1323-1334 yılları arasında yazdığı mektuplardan yola çıkarak, Haçlı Seferi projelerinin geçirdiği bu değişim ve dönüşümü en iyi şekilde yansıtan 1334 tarihli Haçlı Donanma İttifakı’nın tarihî arka planında yatan gerçekleri ve yaşananları ele almaktadır.

Anahtar Kelimeler
Marino Sanudo Torsello, Haçlı Donanma İttifakı, Aydınoğulları, Gazi Umur Bey (Umur Paşa), İzmir