Özet


KIRGIZİSTAN’DA SOSYALİST TURAN DÜŞÜNCESİ VE BOLŞEVİKLERİN SOSYAL TURAN PARTİSİ SUÇLAMALARI
Komünist Bolşeviklerin 1917 ihtilali ile kurdukları Sovyet yönetimi, Türkistan Türk halkları tarihinin önemli bir sürecini oluşturmaktadır. Bu bağlamda mezkur dönem genel itibariyle Türkler için baskı, yoksulluk, dünya ve Türk dünyası ile ilişkilerin koptuğu hapishane anlamlarını taşımıştır. Sovyet iktidarı hakimiyetini yaşamış Kırgızlar için de durum farklı özellik taşımamıştır. Özellikle halklarının temsilcisi olarak Kırgız aydınlar, Bolşevikler ile belli ölçüde birlikte hareket etmişler, milli çıkarlarını bu yolla iyileştirmeye çalışmışlardır. Ancak Sovyet yönetiminin onlara yönetimi bırakmaması, kooperatifleştirme gibi açlığa götüren uygulamaları eleştirmişlerdir. Bu durum Sovyetler tarafından, Sovyet sınırları içinde ve dışında dillendirilen Turan Birliği fikrine sahip oldukları gerekçesi ile cezalandırılmalarına sebep olmuştur. Bu bağlamda Kırgızistan’da Sosyal Turan Partisi dosyası oluşturulmuş, Kırgız siyasi, kültürel ve ekonomik düzeninin lideri konumundaki Kırgız aydınlar, baskıya maruz kalmışlardır. Sovyet dönemi boyunca adı unutturulmaya çalışılan bu oluşum ve aydınların düşünceleri, SSCB sonrasında da henüz yeteri kadar tartışılmamıştır. Sorgu tutanakları yayınlanmış olan Sosyal Turan Partisi dosyası verilen ifadeler üzerinde yeterince durulmamıştır. Mezkur çalışmada ifadeler üzerinden Sosyal Turan Partisi’nin demokrasi, hürriyet ve mülkiyet hakkı prensipleri üzerine inşa edildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler
Bolşevikler, Sovyet yönetimi, Sosyal Turan Partisi, Kırgızistan.