Özet


TARIK MÜMTAZ GÖZTEPEN’İN ÇİZGİLERİYLE BİR EĞİTİM KADROSU VE KÜLTÜREL EMPERYALİZM ÜZERİNE NOTLAR
Bir manda idaresi altında yabancı bir eğitim kadrosu ve politikasının yerli toplumu, kendi değerleri ve kimliğinden yabancılaştırma politikası gereği ortaya koyduğu faaliyetler ve bu faaliyetlerin sonuçları çalışmanın esas hareket noktasını oluşturmaktadır. Eğitim bir toplumu ayakta tutan, o toplumu neredeyse tüm değerleriyle kalıcı kılan, gelecek kuşaklara sağlıklı bir biçimde aktaran bu açıdan toplumu inceden inceye işleyen bir mühendislik işidir denilebilir. Yani eğitim ana değer, program ve kadrosuyla bir toplum mühendisliği görevini görebilmektedir. Bu yaklaşımla çalışmada vurgulanmak istenen olgu, Hatay örneği üzerinden belirlenen tarih çizgisi çerçevesinde ele alınan, Fransa’nın döneminin sömürge devletlerinden biri olarak bölgeyi işgali sonrası bir manda idaresiyle yönetmeye başladığı Antakya ve civarındaki eğitim politikası ve faaliyetleridir. Öyle ki söz konusu Fransız eğitim politikası başta Paris olmak üzere Fransa’nın diğer şehirlerinden az sayıda ancak daha çok Fransız sömürgelerindeki asker ve memurlardan getirilen, yanı sıra yüzelliliklerden de genişletilen eğitim kadrosu ile oluşturmuştur. Bu şekilde zaman içerisinde dil, kültür ve eğitim üzerinden var olana karşı bir yabancılaştırma ve farklılaştırma süreci başlatılır. Bu süreç bölgede var olan dil ve kültürün yavaş ancak kökten değiştirilmesine olanak sağlayacak uygulamalarla devam ettirilmek istenmiştir. Dolayısıyla eğitimin her aşamasında Türkçenin dil ve kültür olarak kullanımı ve yaşam sahası daraltılarak önce Fransız ve daha sonra Arapçanın etkisi ve etkinliği arttırılmak istenmiştir. Sonuç olarak bu uygulamaların nedenleri ve sonuçlarının, eğitim üzerinden elde edilmek istenen siyasal ve idari hegemonyanın bir uzantısı olduğu anlaşılmaktadır. Çalışma bu duruma dikkat çekerek Hatay’ın belirlenen tarih aralığındaki tarihi döngüsünü söz konusu konu açısından okumayı amaç edinmiştir. Çalışmanın özgünlüğü 1935 yılında Halep’te Osmanlıca olarak kaleme alınmış bir günlüğün bu yönde kritiği üzerine inşa edilmiş olmasıdır. Söz konusu günlük yüzelliliklerden Tarık Mümtaz tarafından kaleme alınmış ve dönemin Fransız eğitim sistemi, politikası ve faaliyetleri hakkında dikkat çekici bilgiler vermektedir. Çalışma günlüğü analitik bir biçimde analiz ederek, günlüğü diğer çeşitli kaynaklar içerisinde inceleme altına almayı ve çalışmayı bunun üzerine inşa etmeyi hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler
Manda, Fransa, Hatay, Eğitim, Sömürgecilik, Tarık Mümtaz