Özet


KÖSEDAĞ SAVAŞI SONRASI ANADOLU'YA GELEN ÂLİMLERDEN SİVAS KADISI KUTBÜDDİN EŞ-ŞİRAZÎ VE İLMÎ FAALİYETLERİ
Türkiye Selçukluları, özellikle 1220-1237 tarihlerinde Sultan I. Alâeddin Keykubad zamanında en parlak dönemini idrak etmiştir. Bu dönemde Türkiye, Moğolların önünden kaçan ilim adamları ve ümera tarafından doldurulmuştur. Bu durum XIII. Yüzyılın ikinci yarısında Türkiye’de gerçekleşecek ilmî faaliyetleri de artırmıştır. İlhanlı Devletinin 1243 yılında Kösedağ Muharebesini kazanmasıyla Türkiye Selçuklu Devleti yıkılma sürecine girerek sultanlar tarafından yönetilen bir devlet olmaktan çıkmış ve İlhanlılar tarafından dolaylı olarak idare edilmeye başlanmıştır. Türkiye Selçuklu emirlerinden Muînüddin Pervâne’nin 1277 yılına kadar İlhanlı Devletine bağlı bir yönetim sürdürmesi, Türkiye’de geçici bir huzur ortamını sağlamıştır. İlhanlı ülkesinden Anadolu’ya gelen, Kutbüddin eş-Şirâzî, Sadrüddin Konevî’nin ders halkasına katılarak onun eserleri ile tanışmış ve ondan hadis dersleri almıştır. Şirâzî önce Kayseri Pervane Medresesi sonra Sivas Gök Medresesi’nde öğrencilere dinî ve beşerî ilimler sahasında dersler vermiştir. Şirâzî, astronomi teorilerini içeren önemli ve hacimli ilk eseri olan Nihayetü’l-İdrâk fî Dirayeti’l-İdrâk’i Gök Medrese’de telif etmiştir. Daha sonra yine astronomi sahasında Tuhfetü’ş-Şâhiyye, tıp alanında ise Tuhfetü’s-Sa‘diyye’yi telif ederek Anadolu’ya çok önemli eserler kazandırmıştır. Şirâzî’nin Anadolu’da yapmış olduğu başka bir çalışma ise İlhanlı hükümdarı Argun Han’ın emriyle Anadolu sahillerini yıllarca gezerek Yakın Doğu haritasını çizmesidir. Mezkur harita günümüze kadar ulaşmasa da Kastamanu’da astronomi sahasında Farsça kaleme aldığı İhtîyârât-ı Muzafferî adlı kitabında bir bölümü yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler
Türkiye Selçukluları, Muînüddin Pervâne, Sivas, Gök Medrese Sadreddin Konevî