Özet


ESKİ YAKINDOĞU’DA RİTÜEL ŞİDDET, KURBAN BUNALIMI VE TOPLUMSAL DÜZENİN KONSOLİDASYONU: İNSAN KURBANI VE TOPLUMSAL ETKİLERİ
Seçkinler sınıfının oluşmaya başladığı, toplumsal eşitsizliğinin arttığı dönemlerde, eski Yakındoğu’da, insan kurbanıyla ilgili çok önemli buluntular açığa çıkarılmıştır. Sosyal ve ekonomik dinamiklerin değişmeye başladığı bu tür toplumlarda, toplumsal eşitsizliğin yarattığı gerilim ve şiddetin önüne geçebilmek için paradoksal olarak hem eşitsizliği besleyen hem de çatışma ve anlaşmazlığı görünür olmaktan çıkaran ritüel davranışlar artmaya başlamıştır. Kendi simgesel kimliğinin sınırlarının dışında kalanı kötü, kirli ve varlığına tehdit olarak gören bu topluluklar için ritüel şiddetin besleneceği kaynaklar, düşük statüdeki bireyler, yeni doğanlar ve esirler üzerinden karşılanmaktaydı. Eski Yakındoğu’da yaşamın, ölümün ve yer altı dünyasının algılanış biçimi modern toplumlardaki seküler dünya görüşü ve kavramlarıyla açıklanamaz. Arkeolojik kazılar sonucunda elde edilen bulgular dışında Sumerce yazılı belgelerde ve çeşitli mühürler üzerinde insan kurbanına dair önemli bilgiler elde edilmiştir. Sumerce yazılı belgelerde çok sık olmamakla birlikte iki yerde insan kurbanına dair bilgiler öne çıkmaktadır. İkonografik buluntular üzerinde ise insan kurbanı genelde bir tanrısal şiddetle ilintili görülmektedir.

Anahtar Kelimeler
İnsan Kurbanı, Ritüel Şiddet, Eski Yakındoğu, Elit Mezarları, Kurban Bunalımı