Özet


OSMANLI ŞEYHÜLİSLÂMLARININ FETVA KİTAPLARINDA ve İSTANBUL KADI SİCİLLERİNDE MEZBAHALAR
Tarih boyunca insanlar için temel gıda maddelerinin en önemlilerinden biri olan et, günümüz toplumlarında olduğu gibi geçmiş toplumlarda da tüketilen bir gıda maddesi ola gelmiştir. İnsanların et ihtiyacını karşılamak üzere mezbahalar/selhhâneler, büyükbaş ve küçükbaş hayvanların kesildiği yerler olarak kesim işlemlerinin organizasyona dayalı ve denetim içinde yapıldığı tesisler olmuşlardır. Fatih Sultan Mehmet İstanbul’u fethettikten sonra insan sağlığını ve çevre temizlğini koruma amacıyla selhhâneleri şehrin dışında deniz kenarında yaptırmış ve şehrin içinde hayvan kesimini yasaklamıştır. Selhaneler başta kadı ve ihtisap ağaları tarafından denetlenmekle birlikte zamanla kanunlara aykırı olarak mahalle aralarında ihdâs olunduğu görülmüştür. Bu durum çevre kirliliğine, veba ve sıtma gibi hastalıkların yayılmasına neden olmuştur. Halk bu konudaki şikâyetlerini idarecilerin yanısıra müftü ve kadılara da arz etmiştir. Bu çalışmanın amacı, şeyhülislâmların yayımlanmış fetva mecmuaları ile yayımlanmış İstanbul şer’iyye sicillerine (kadı ya da mahkeme kayıtları) dayanarak Osmanlı Dönemi’nde faaliyet gösteren mezbahalara ilişkin bilgi vermektir. Bu çalışmada, mezbaha ve ilgili sektörlere ilişkin şeyhülislâm fetvaları ve kadı kararlarının daha iyi anlaşılması için mezbahanın tarihçesi, çalışanları ve denetimleri gibi konularda da kısa bilgi verilmiştir.

Anahtar Kelimeler
Osmanlı Devleti, İstanbul, Mezbaha, Kadı Sicilleri, Fetvalar.