Özet


CEZAEVLERİ YAPI STOKU: MİMARLIK, BÜROKRASİ VE MEKÂNSAL DÖNÜŞÜM (1923-1947)
Erken Cumhuriyet’te ve çok partili sisteme geçiş döneminde Türkiye’de cezaevi yapı stoku, kale, cami ve taşhan gibi farklı tarihi yapıların dönüştürülmesiyle elde edilenlerden iş esaslı asri cezaevlerine varıncaya kadar geniş bir yelpazede çeşitlilik göstermekte ve heterojen bir doku sergilemektedir. Bu makale söz konusu dönemde cezaevi yapı stokunun oluşumunda, mekân temini, tarihi yapıların cezaevine dönüştürülmesi, tahliyesi veya yenilerinin inşa edilme sürecinde rol oynayan Adliye, Diyanet ve Evkaf gibi farklı devlet kurumları arasındaki çok yönlü müzakereleri ve bu süreçte işletilen bürokrasinin niteliklerini Max Weber’in Bürokrasi kavramına referans vererek incelemektedir. Burada bir taraftan Cumhuriyet arşivindeki belgelerin yakın okuması yapılarak dönemin mekânsal, ideolojik ve sosyo-kültürel öncelikleriyle ilgili söylem analizi gerçekleştirilirken, diğer taraftan Türkiye’de cezaevi yapı stokunun oluşturulması sürecinde bürokratik işleyişin nasıl cereyan ettiği, kendi içinde çeşitlilik gösteren bürokratik dilin çoğul iç rasyonalitesinin nasıl şekillendiği sorularına cevap aranmaktadır.

Anahtar Kelimeler
Erken Cumhuriyet, Mimarlık, Cezaevleri, Mekân, Bürokrasi