Özet


MEMLÛKLERDE BERÎD TEŞKİLÂTI
Haber götürme ve alma demek olan istihbarat sisteminin gerçekleşmesinde katkısı bulunan posta hayvanı, süvari postası, devlet postası, posta menzili, iki posta menzili arasındaki mesafe, elçi, ulak, postaya verilen yazı ve dosyalar vd. unsurların genel adı olarak berîd terimi kullanılmıştır. Bir başka deyişle iletişim kurma adına yapılan her türlü faaliyetin berîd kavramı içerisinde addedilmesi teâmülü vardır. Bizans, Sâsâniler ve Araplar tarafından da kullanılan berîd teşkilâtının İslâm tarihinde resmî posta çalışmaları olarak sistemli bir şekilde Hz. Muhammed döneminde başlatıldığı bilinmektedir. İslâm tarihi ilk dönemlerinde haberleşme sistemleri hakkında çalışmalar mevcuttur. Biz araştırmamızı berîd teşkilatının daha da sistemleştiğini gördüğümüz Memlûk dönemine yoğunlaştırmış bulunmaktayız. Mısır ve Suriye’de hâkim olmuş Memlûk Sultanlığı zamanında resmî berîd teşkilâtı, Haçlı kuvvetleri ile yapılan mücadeleler esnasında bilhassa Suriye’de tamamen bozulmuştur. Sultanlığın hâricî hasımlarına karşı kazanılan zaferlerin baş aktörü olarak ün salmış Memlûk Sultanı Baybars berîd teşkilatına da el atmış, yeniden mükemmel bir sûrette tanzim etmiştir.

Anahtar Kelimeler
Memlûkler, Haberleşme, Posta, Posta Yolları