Özet


TANZİMAT DEVRİ BAŞLARINDA KIBRIS’TA BİR KÖLE CİNÂYETİ DAVASI
Çalışma, 1841 yılında Kıbrıs Şer‘iyye Mahkemesi'nde görülen bir cinayet davası hakkındadır. Bu davada bahsi geçen katil ve maktul Müslüman birer köle, bu kölelerin sahibi ise Rusya Devleti’nin Kıbrıs’taki konsolosu idi. Lefkoşa’da mahkemenin İslâm hukukuna göre verdiği kısas kararı, Şer‘i ceza hukuku ve Ceza Kanunu aynı anda yürürlükteyken İstanbul’daki Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye’de, Ceza Kanunu çerçevesinde kaldırıldı. Kıbrıs'taki mahkemede katilin cezası Şer‘i hukuka göre kısas olarak verilmiş olmasına rağmen, nihai hüküm dönemin Ceza Kanunu’na göre belirlendi. Katil olan köle, müebbed kürek cezasına çarptırıldı. Tanzimat devrinin kanun yapma mercii olan Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye’nin, Şer‘i hukuka göre verilen kararı değiştirme süreci, sürece dâhil olan diğer resmi kurumların tavırları ve Rusya konsolosunun bu sürece etkileri incelendi. Konu, dönemin mahkeme tutanakları ve arşiv vesikalarından elde edilen verilerin bu alanda yapılmış çalışmalarla kıyaslanması yöntemiyle değerlendirildi. Sonuç olarak, geleneksel Şer‘i hukuk kuralları çerçevesinde görülen cinayet davalarının, yeni Ceza Kanunu kapsamında karara bağlandığı ve bu suretle uzun asırlardır devam etmekte olan Şer‘i hukuk-kanun ikiliğinin ceza hukuku bağlamında kanun lehine kurumsallaşmaya başladığı kanaatine varıldı.

Anahtar Kelimeler
Kıbrıs, Rusya Konsolosunun Köleleri, Cinayet Davası, Osmanlı Ceza Kanunu.