Özet


MÜBADİLLERDE MAHALLÎ SITMA OLAYLARI
Birinci Dünya Savaşı sırasında olumsuz yaşam şartları nedeniyle ortaya çıkan salgınlar cephe ve cephe gerisindeki birçok insanın ölümüne veya olumsuz yaşam koşullarında hayatlarını devam ettirmelerine neden olmuştur. Gerek savaş esnasında, gerekse savaş sonrasında olumsuz etkenlerle mücadelede ilaç, yöntem ve metotların gelişmemiş olması salgın felaketlerini beraberinde getirmiştir. 30 Ocak 1923 tarihinde Türkiye ile Yunanistan arasında imzalanan Nüfus Mübadelesi Antlaşması, iki ülkede yaşayan azınlıkları mübadil konumuna getirdi. Mübadillerin yeni yerlerine uyum sağlayarak üretken konuma gelmelerine kadar geçen süreçte hükûmetler iktisadî ve sıhhî girişimler yapmak zorunda kaldılar. Mübadiller ve mübadele dışında Türkiye’ye gelenler bazı salgınların ortaya çıkmasında etkili oldular. Büyük çoğunluğu uzun ve yorucu bir vapur yolculuğundan sonra yaşayacakları alanlara getirilen mübadiller üretici konuma gelene kadar, yeterli beslenememekten kaynaklı hastalıklara yakalandılar. Bataklık ve sel birikintisi bulunan alanlara yerleştirilen mübadillerde görülen özellikle sıtmadan kaynaklı vakalar birincil sorun haline gelmişti. Hükûmet, mübadillerde görülen sıtmayla mücadele etmek amacıyla yerleşim alanlarına gıda takviyesi ve kinin göndermek için kaynaklarını seferber etmiş, yerleştirildikleri yerlerin iklimine uyum sağlayamayan ve bataklık alanlarda bulunanların yerlerinin değiştirilmesi sağlanarak sıtmanın yayılması önlenmeye çalışılmıştır. Bu çalışma ile savaş, göç ve salgınların toplum hayatına yansıyan tahripkâr özellikleri ile yorucu bir yolculuktan sonra Türkiye’ye gelen soydaşlarımız arasında görülen hastalıklar özgün yayınlar ve Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi belgeleri kullanılarak olumsuz yaşam şartlarındaki mübadillerin karşılaştıkları zorluklar ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler
Mübadele, yerleşim, açlık, sıtma, kinin, ölümler.