Özet


FRENGİNİN TEDAVİSİNDE SALVARSAN İLE NEOSALVARSAN’IN KEŞFİ VE BAZI OSMANLI HEKİMLERİNİN BU İLAÇLAR HAKKINDAKİ DEĞERLENDİRMELERİ
Frengi, yüzyıllar boyunca toplumların adeta kâbusu olmuş bakteri kaynaklı bulaşıcı bir hastalıktır. 15. yüzyılda Avrupa’da ciddi boyutlarda salgınlara neden olmuş ve pek çok kişinin ölümüne yol açmıştır. Bu tehlikeli hastalık, 19. yüzyılın başından itibaren Osmanlı topraklarında kendini göstermiş ve özellikle Kırım Savaşı sonrasında hızla yayılmıştır. Osmanlı Devleti’nin, bu yayılmayı durdurabilmek adına aldığı önlemler, bir türlü istenilen sonuca ulaşamamıştır. İstenilen sonuca ulaşılamamasında, hastalığın başarılı bir tedavi yönteminin olmayışının da payı bulunmaktadır. Nihayet, bütün tıp dünyasının dikkatini Almanya’ya çekmeyi başaran Bakteriyolog Paul Ehrlich, keşfettiği ilaç ile tedavide bir çığır açmıştır. Salvarsan adı ile 1910 yılında piyasaya sürülen bu ilaç, 1912 yılında Neosalvarsan adı ile geliştirilmiş ve yenilenmiştir. Büyük bir heyecanla karşılanan bu ilaçlar, 1940’lara kadar frengi tedavisinde kullanılan en etkin ilaç olarak kabul edilmiştir. Buna karşın bazı yan etkilerinin olduğu da zamanla ortaya çıkmış ve ilaçları, hastaları üzerinde deneyen kimi Osmanlı hekimleri, bu yan etkiler hakkındaki görüşlerini dile getirmişlerdir.

Anahtar Kelimeler
Frengi, Salvarsan, Osman Şerafettin Çelik, Cevdet Fuat Özyar, Rıza Nur