Özet


İNGİLİZ ORDUSUNUN AFGANİSTAN SEFERİ VE BİRİNCİ İNGİLİZ AFGAN SAVAŞI
Hindistan İngiliz hükümeti, Rusya ve İran’a yaklaştığını iddia ettikleri Afgan hükümdarı Dost Muhammed Han'ı iş başından uzaklaştırmak ve sürgünde bulunan eski hükümdar Şah'ı Şüca’yı tekrar tahta geçirmek üzere 1838 yılında bir karar aldı. Bu kararlılığı vurgulamak üzere taraflar arasında Sind hâkimi Ranjit Singh ve Şah Şücâ ile Tripatrie’de bir anlaşma tanzim edildi. Biri Bolan geçidinden Kandahar-Gazne üzerinden diğeri ise Hayber geçidinden Peşaver-Celalabad yoluyla Kâbil üzerine sevk edilen İngiliz ve müttefiklerden oluşan ordular kısa süre içerisinde hedeflerine ulaşarak Kâbil’i işgal ettiler. Dost Muhammed Han iktidardan uzaklaştırılıp yerine İngiliz himayesindeki Şah Şücâ tahta çıkarıldı. Ancak Kâbil ve çevre vilayetlerde işgal ordusunun tutum ve davranışlarından hoşnut olmayan Afgan ahalisi kısa süre içerisinde büyük bir mücadele başlattı. Başlarında Dost Muhammed Han’ın oğlu Muhammed Ekber Han ve diğer önemli serdarlarla harekete geçen millî kuvvetler kısa süre içerisinde işgal ordusuna büyük zayiat verdirip onları Afganistan’dan çekilmeye zorladı. Çekilmeyi kabul eden İngiliz ordusu Afganistan’ın sarp ve dar geçitlerinde aşiretlerin saldırılarıyla adeta imha edildi. Bu çalışmamızda 1839–1842 yılları arasında meydana gelen İngiliz Afgan Savaşı’nın sebep ve sonuçları ortaya konulmaya çalışıldı.

Anahtar Kelimeler
Afganistan, Birinci-İngiliz-Afgan Savaşı, Dost Muhammed Han, Hindistan İngiliz Hükümeti, Lord Auckland.