Özet


AKADEMİK GEZİ-GÖZLEM: TANRI DAĞLARI'NIN GÖLGESİNDE KIRGIZİSTAN VE KAZAKİSTAN
Orta Asya Türklerin tarihi coğrafyasının hayat bulduğu ve halen üzerinde yaşadıkları büyük coğrafyanın adıdır. Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı’nın desteğiyle gerçekleştirilen sempozyum için Kırgızistan ve Kazakistan’a gittiğimizde bu memleketleri gezme ve görme fırsatımız oldu. Kırgızistan’da, Bişkek, Celalabat, Oş ve Özgen; Kazakistan’da ise eski başkent Almatı’nın merkezini ziyaret edebildik. Burada duyduklarımız ve gördüklerimiz Türk dünyasındaki araştırmaların hala yeterli seviyede olmadığını ve iletişimin zayıf olduğunu ortaya koymaktadır. Yol boyunca gördüklerimiz yolculuğun zahmetini ve yorgunluğunu unutturacak kadar güzeldi. Ancak, Rusya’nın zamanında bölgede uyguladığı asimilasyon politikasının etkileri gözlenebilmektedir. Celalabat, Kırgızistan’ın küçük aynı zamanda tarihi bir şehridir. Şehirde insanların düşük hayat standardı ve birbirlerine karşı güvensizlikleri dikkati çekmektedir. Steplerde yaşamakta olan Kırgız köylülerinin ise büyük çoğunluğu halen çadır hayatında ve steplerin zor şartlarında at ve koyun yetiştiriciliği yaparak geçimini sağlamaktadır. Kırgızlar eski Türk kültürünün önemli bir parçası olan “At Kültürünü” her haliyle yaşatmaktadırlar. Sığır, koyun, keçi eti yanında at eti de yenmekte ve kısrak sütünden hazırlanan kımız içilmektedir. Pazaryerlerinde her şeyi bulmak mümkündür. Aynı zamanda Kırgız yemek kültürü de kendine özgü değerler taşımaktadır. Zengin-fakir mezar yapılarının insanların evlerinden daha güzel yapılmış olması Atalar Kültünün önemini koruduğunu göstermektedir. Özgen’de Nâsır ibn Ali türbesi Türk – İslam sanatının güzel örneklerinden biri olarak her şeye rağmen dimdik ayakta durmaktadır. Motifler, Türk zevkinin bütün inceliklerine hâkim olarak binanın bütün duvarlarına bir halı edasıyla işlenmiştir ve motiflerde bir simetri göze çarpmaktadır. Yapının çeşitli yerlerindeki kazıntı ve yazılar Türkiye’de olduğu gibi tarihi eserlerin korunması konusunda burada da sıkıntılar olduğunu ortaya koymaktadır. Almatı’da da Kırgızistan şehirlerinde gördüğümüz gibi ekonomik sıkıntılar kendini göstermektedir, Çin ve Rusya’nın ekonomik ve kültürel etkisi burada daha açık bir şekilde görülmektedir. Bütün bu olumsuzluklar ve sıkıntılarına rağmen bu eşsiz güzelliği ve keşfedilmeyi bekleyen özellikleriyle Orta Asya, Türkiye ve Türkleri beklemektedir. Türk dünyasında, Türkiyeli eğitimciler, akademisyenler, işadamları arasında birlik, beraberlik ve kardeşliğe büyük ihtiyaç duyulduğu açıkça gözlenmektedir.

Anahtar Kelimeler
Kırgızistan, Kazakistan, Orta Asya, Celalabat, Oş, Özgen, Türk Kültürü, Bozkır, At Kültürü, Tarih, Coğrafya, Günlük Yaşam