Özet


1927 TARİHLİ GENELKURMAY’IN İRAN AZERBAYCAN’I TEDKİK RAPORUNA GÖRE BU BÖLGEDEKİ KÜRT AŞİRETLERİ
Osmanlı Devleti’nden Cumhuriyet’in ilk yıllarına kadar İran ile olan münasebetlerin gelişiminde, iki ülkenin sınır boyunda meskûn Kürt aşiretlerin kontrolsüz davranışları etkili olmuştur. Merkezi otoriteyi tanımayan Kürt aşiretleri, bölgedeki değişen güç dengelerine göre hareket etmişlerdir. Aşiretlerin bu tutumları iki ülke arasındaki anlaşmazlıkların temel sebebi olmuştur. Cumhuriyet’in ilk yıllarında da devam eden Kürt aşiretlerinin kontrol dışı bu türlü davranışları gerek Türkiye’nin gerekse de İran’ın iç güvenliğinde tehlike oluşturduğu gibi Türk-İran münasebetlerinin sağlam temellere oturmasını da engellemiştir. 1927’de Türk Genel Kurmay’ı iç güvenliği tehdit eden sınırın diğer tarafındaki Kürt aşiretler hakkında kapsamlı bir rapor hazırlattırmıştır. Yapmış olduğumuz bu çalışmanın amacı, Genel Kurmay’ın hazırlattığı “İran Azerbaycan’ı Tetkik Raporu” isimli istihbarat çalışması ışığında İran Azerbaycan’ında yaşayan Kürt aşiretlerin faaliyetlerine ışık tutmaktır.

Anahtar Kelimeler
Türk-İran ilişkileri, İran Azerbaycan’ı, Kürt aşiretleri,