Özet


ALP TİPİ KAVRAMI ÇERÇEVESİNDE MANAS
Kırgızların millî destanı olan Manas Destanı, dünyanın en hacimli destanlarından biridir. Destanda Kırgızların folkloru, gelenek ve görenekleri, inançları, bozkır hayatına dair bilgiler bulunur. Türk destan geleneğinde topluma model olarak sunulan tipler bulunmaktadır. Türk destanlarında bulunan geniş Asya steplerinin zorlu iklim şartları, kendi aralarında ve düşmanlarıyla yaptıkları savaşlar, sık sık yıkılıp kurulan devletler, göçebe bir hayat tarzını zorunlu kılmıştır. Böyle bir yaşam da kahramanlık ve cengâverlik ruhunu beraberinde getirmiştir. Göçebe hayatın tüm zor koşullarında hayatta kalmaya çalışan insan, doğanın kendisine verdiği yetenekleri geliştirmek zorundadır. Bu durum Türk destanlarında kahraman alp tipini doğurmuştur Bir tipin yaşayabilmesi, onu idealize eden bir toplumun bulunmasına bağlıdır. Alp tipi, atlı-göçebe hayatının devam ettiği toplumlarda bulunur. Kırgızlar tıpkı eski Türkler gibi at sürüleri besleyerek, avcılık yaparak hayatlarını sürdürüyorlardı. Bu bakımdan bu tarz bir yaşam tarzı onlarda alp tipini oluşturan destanî ruhun devamını sağlamıştır. Bu makalede Manas Destanı’nın kahramanı Manas’ta alp tipinin nitelikleri incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler
Manas Destanı, alp tipi, Kırgızlar, atlı-göçebe hayat.