Özet


I. TBMM’NİN DEVRİMCİ DİN ALİMLERİNDEN HACI SÜLEYMAN EFENDİ (BİLGEN) VE MECLİSTEKİ FAALİYETLERİ(1920-1923)
Milli Mücadeleyi başarıyla gerçekleştirerek Türkiye Cumhuriyeti’ni kuran I. Dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi, İstanbul’un 16 Mart 1920’de işgal güçleri tarafından resmen işgalinin sonucu olarak Osmanlı Meclis-i Mebusanı'nın 11 Nisan 1920’de kapatılmasının ardından Heyet-i Temsiliye Başkanı Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşlarının özverili çalışmalarıyla kısa bir zaman içerisinde toplanmıştır. 23 Nisan 1920’de, olağanüstü yetkilerle, dua ve törenlerle, açılışa gelebilen 115 milletvekilinin katılımıyla açılan Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisi, 11 Nisan 1923'e kadar çalışmalarını sürdürmüştür. İlk Meclis, dünya görüşleri ve beklentileri birbirinden çok farklı olan mebuslardan oluşmasına rağmen bütün mebuslar "Vatan topraklarını düşman işgalinden kurtarma" ortak düşüncesinde birleşmişlerdir. Nüfus oranlarının dikkate alınmayarak her sancaktan 5 milletvekilinin seçilmesi esasına göre belirlenen I.TBMM’de Yunan işgali altındaki İzmir’i 3’ü Meclis-i Mebusan’dan katılan toplam 8 milletvekili temsil etmiştir. İzmir’de Yunan işgali nedeniyle seçimler yalnızca Kuşadası’nda yapılmış ve burada seçilen mebusların İzmir’in tamamını temsil ettiği kabul edilmiştir. Seçimle gelen milletvekilleri arasında II.Meşrutiyet döneminin ilk Meclis-i Mebusan’ında Aydın mebusu olarak yer alan ve eğitim ile ilgili önerileri ile dikkat çeken Hacı Süleyman Efendi(Bilgen)’de bulunmaktadır. Atatürk’ün “mefkure arkadaşım” olarak nitelendirdiği Hacı Süleyman Efendi müderris düzeyinde aydın bir din alimidir. Eğitim alanındaki çalışmaları ile dikkati çeken Hacı Süleyman Efendi'nin Meclis kürsüsündeki konuşmaları günümüz eğitim anlayışına da ışık tutacak nitelikte öneme sahip olması nedeniyle inceleme konusu yapılmıştır. Bu çalışma, Hacı Süleyman (Bilgen) Efendi’nin I.TBMM(1920-1923) içerisindeki faaliyetleri ile sınırlandırılmış olup milli mücadeledeki diğer faaliyetleri çalışma kapsamı dışında bırakılmıştır. Bu nedenle de çalışmanın temel kaynağını TBMM Zabıt Cerideleri ve Gizli Celse Görüşmeleri oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler
İzmir, TBMM, İlk Meclis, Hacı Süleyman