Özet


(H.1252/M.1836) YILI NÜFUS SAYIMINA GÖRE VAN KAZASINA BAĞLI MÜSLİM KÖYLERİN DEMOGRAFİK YAPISI
19. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu için modernleşme ve merkezileşme çabaları açısından karakteristik özelliklere sahip bir dönem olmuştur. Bu dönemde uygulanmaya çalışılan yenilikler çerçevesinde yönetim tarzı ve buna bağlı olarak toplumsal yapı şekillendirilmeye çalışılmıştır. İmparatorluğun, sahip olduğu toplumsal yapıyı daha yakından tanıması ve bu vesile ile kontrolünü mümkün kılma çabasının en iyi örneklerinden biri nüfus sayımlarıdır. Oldukça heterojen bir toplumsal yapıya sahip olan imparatorluğun gerçek nüfusunun tespiti çeşitli gerekçelerden dolayı zor olsa da nüfus kayıtları vasıtasıyla yerleşim yerlerinin demografik yapısını aşağı yukarı belirlemek mümkündür. 1831 yılı resmi nüfus sayımı ile kurumsallaşan kayıt süreci XIX. yüzyıl boyunca çeşitli eyaletlerde/vilayetlerde uygulanmaya çalışılmıştır. Van eyaletinde nüfus sayımının yapılması 1836 yılını bulmuş ve Van merkez köyleri ve mahalleleri dışında çeşitli kaza ve nahiyelerinin de nüfus kaydı yapılmıştır. Bu çalışmada Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde NFS.d kodu ve 2797 numarası ile kayıtlı olan ‘‘Van Eyaleti, Van Sancağı, Van Kasabası (karyeler) Kazası, Müslim Defteri’’ incelenmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler
Van Nüfus Defteri, Müslim, Köy