İNGİLİZLERİN İŞGAL ETTİKLERİ TOPRAKLARDA YAPTIĞI ARKEOLOJİK KAZILAR VE SAVAŞ SIRASINDA YURT DIŞINA GÖTÜRÜLEN TARİHİ ESERLER
(The Archeaological Excavations Done by the British in the Ottoman Territories and Smuggling of Historical Remnants )

Yazar : Halil Özşavlı    
Türü :
Baskı Yılı : 2017
Sayı : XXIX
Sayfa : 23-47.


Özet
I. Dünya Savaşı öncesinde Almanların ve savaşının hemen akabinde İngilizlerin Osmanlı topraklarında yaptıkları kazılar neticesinde yüzlerce tarihi eser yurt dışına götürüldü. Almanlar savaştan önce Osmanlı Devleti ile kurdukları dostane ilişkiler sayesinde Batı Anadolu’da yaptıkları kazılarda antik Yunan dönemi eserlerini kimi zaman devlet izni ile kimi zaman kaçak ve gizli yollarla Berlin’e taşıdı. İngilizler ise savaştan sonra galip devlet sıfatıyla Irak’ın ve bir ara İstanbul’un kontrolünü ele geçirince hem yeni kazılar gerçekleştirip yeni tarihi eserler buldular hem de savaştan önce Almanlar tarafından gerçekleştirilen kazılarda ortaya çıkarılıp henüz Almanya’ya ulaştırılamayan eserlerin peşine düştüler. Yeni kazılar gerçekleştirerek yeni eserleri gün yüzüne çıkarmak isteyen İngiliz arkeologları ve müzeleri bir yandan da İstanbul ve Bağdat’taki İngiliz askeri ve sivil yöneticileri vasıtasıyla gerçekleştirdikleri tahkikatlarda Almanların nerelerde kazılar gerçekleştirdiğini ve buldukları eserleri nereye götürdüklerini anlamaya çalıştılar. Ulaştıkları neticeler hem bizim için hem onlar için şaşırtıcı oldu. İngiliz subaylarının araştırmaları neticesinde Almanların savaştan önce yaptığı kazılarda Babil ve Sümer dönemleri ile erken İslam dönemlerine ait tonlarca eseri toprak üstüne çıkarttıkları ve bu eserleri Berlin’e götürülmek üzere gemilerle yola çıkarttıkları anlaşıldı.

Anahtar Kelimeler
I. Dünya Savaşı, Almanya, Tarihi Eser, İngiltere.

Abstract
Hundreds of ancient antiquities were relocated to Europe as a result of excavations carried out by the Germans before World War and by the excavations carried on by the British in the immediate aftermath of the war. Germans, sometimes with the permission of the Ottoman state and sometimes illegally, moved many ancient Greek and Babylon artifacts during excavations in western Anatolia thanks to the friendly relations they established with the Ottoman Empire before the war. The British, as a victorious state of the war, while caring out new excavations in Iraq and Istanbul, they pursued the antiquities which were removed from the ground during the excavations done by the Germans before the war and had not yet transported to Germany. Wanting to explore new antiquities British archaeologists and museums performed new excavations, at the same time, they tried to figure out where did the Germans had made excavations and to where did they took the antiquities through investigations were done by their military and civil administrators. AS a result of these investigations it was understood that before the War tons of antiquities of Sumerian and Babylonian periods and also some works that belong to the early Islamic period, were shipped to Berlin by the Germans.

Keywords
World War I, Germany, Ancient Antiquities, Great Britain.