NEOLİTİK DÖNEM VE ESKİ ÇAĞ ANADOLU’SUNDA KUTSAL BOĞA VE FIRTINA TANRISI İLİŞKİSİNİN KÖKENİ HAKKINDA YENİ DEĞERLENDİRMELER
(New Evaluations on the Origin of the Holy Bull and Storm God Relationship in the Neolithic Period and Ancient History )

Yazar : Muhammed Fazıl HİMMETOĞLU    
Türü :
Baskı Yılı : 2018
Sayı : XXXIII
Sayfa : 1-21.


Özet
İnsanlığın avcı toplayıcı dönemde boğa ile ilişkisinin başladığı düşünülmektedir. Vahşi boğa gücü, heybeti boynuzlarının şekli ile insanları korkutmuştur. Fakat diğer taraftan eti, boynuzu, kemiği ve derisiyle de insan için son derece hayati bir kaynak da olmuştur. Kısacası vahşi boğa hem görünüşü ve gücü ile korkunun hem de avcılara sunduklarıyla bereketin sembolü olmuştur. Boğa, Göbekli Tepe’den Çatalhöyük’e, mitolojik masallardan kutsal metinlere insanlık hafızasının her veçhesinde yerini bulan bir fenomendir. Çatalhöyük’te bir hafıza deposu olarak biriktirilen boğa kafaları, Hititlerde Tarhunza’ya (Fırtına Tanrısı) kurban edilen boğalar, Zeus’a sunulan boğalar ortak insanlık bilincinin farklı dönemlerdeki farklı yansımaları olarak karşımıza çıkmaktadır. Burada merak edilen nokta hem ürkütücü hem faydalı bir figür olan boğanın ne zaman ezoterik veya tanrısal bir değer olarak algılanmaya başladığıdır. Bu çalışmada teolojik, kültürel ve ekonomik yönleriyle boğanın eskiçağ insanı için nasıl bir fenomen haline geldiği ile ilgili bazı görüşler ileri sürülecektir.

Anahtar Kelimeler
Aurochs, Boğa, Çatalhöyük, Fırtına Tanrısı, Hitit.

Abstract
It is thought that humankind has begun to relate to the bull in a more hunting gathering period. The bull, which gives fear to the man with its strength and the shape of its giant horns, is an extremely vital resource for humankind with its meat, horn, bone and skin. In this regard, it is quite natural that the bull symbolizes both power and fear and also fertility and abundance. Bull is a phenomenon involved in every part of human memory from Göbekli Tepe to Çatalhöyük from mythological tales to scriptures. The bull heads saved as a memory store in Çatalhöyük, the bull sacrificed to Tarhunza (God of the Storm) in the Hittites, and the bull god known as Apis in Egypt emerge as different reflections of the common human consciousness at different times. What is worried in this respect is that when the bull, which is both a frightening and useful figure, is started to be perceived as an esoteric or divine value. The bull mentioned in the legends of all Asian people from Anatolia to Sumer and even Turkistan mythology manifests itself also in Africa and Europe. In this study, some opinions will be put forward on how the bull has become a phenomenon for the ancient human by its theological, cultural and economic aspects. However, an interdisciplinary study has been carried out in consideration of biological, paleontological, theological and historical data.

Keywords
Aurochs, Bull, Çatalhöyük, God of the Storm, Hittite.