FATİHLİ MEHMED TEVFİK PAŞA’NIN ŞEHZADE CEM KİTABI
(Fatihli Mehmed Tevfik Pasha’s Shahzadeh Cem Book )

Yazar : İsmet SARIBAL    
Türü :
Baskı Yılı : 2018
Sayı : XXXIV
Sayfa : 197-232.


Özet
Fatihli Mehmed Tevfik Paşa, son dönem Osmanlı tarihçiliğinin ve Osmanlı’da tarih eğitiminin önemli isimlerindendir. Paşa henüz yeni mezun kurmay bir subayken “Telhis-i Tarih-i Osmani” adlı eserini yazdı. Bu eserin uzun yıllar askeri idadilerde ders kitabı olarak okutulması son dönem Osmanlı subayları içerisinde paşaya haklı bir ün kazandırdı. Paşa II. Meşrutiyet’in ilanı sonrasında sürgünden yurda dönünce bu ders kitabını gözden geçirdi ve Türkiye’de popüler tarihçiliğin ilk örneklerinden biri olan oldukça sade bir Türkçeyle kaleme aldığı “Osmanlı Tarihi”ni yayınladı. Paşanın bu eseri epey ilgi gördü. Bu süreçte paşanın kaleme aldığı bir diğer popüler tarih kitabı da “Şehzade Cem”di. Paşa, vefat haberini aldığı Harbiye’den bir arkadaşının çizdiği kara kalem Şehzade Cem portresinden hislenmiş, bir Bursa seyahati sonrasında Şehzade Cem’in hayatını yazmaya karar vermişti. Paşa, Şehzade Cem’in şiirleriyle donattığı eserinde bahtsız şehzadenin hayatını tarih romanlaştıran bir uslupla kaleme aldı. Bu çalışmada paşanın “Şehzade Cem” kitabı günümüz harflerine aktarılmış, böylelikle erken denebilecek bir yaşta vefat eden paşanın tarihçiliğinin anlaşılmasıve Şehzade Cem’le ilgili literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler
Fatihli Mehmed Tevfik Paşa, Şehzade Cem, Popüler Tarih.

Abstract
Fatihli Mehmed Tevfik Pasha was an important figure in the last period of the Ottoman historiography and history education in the Ottoman Empire. He wrote “Telhis-i Tarih-i Osmani” while just new graduate staff officer. This book had been used as a textbook for military schools for many years. For this reason he achieved a rightfull reputation among the Ottoman officers of late period with this work. Pasha from exile returned to homeland after the Second Constitutional Monarchy declared. He revised this textbook and published with the name of “Osmanlı Tarihi” . This book one of the first examples in popular historiography in Turkey and written by quite simple Turkish. This book attracted a lot of interest. Another popular history book written by Pasha during this period was “Şehzade Cem”. Pasha got news death of a friend who drawen charcoal portrait of Shahzadeh Cem. He affected to this death news. And after the a Bursa trip he decided to write Shahzadeh Cem's life. In his book he described the life of the hapless shahzadeh in a historical novelistic style. He equipped his book with shahzadeh's poetries. In this study, the Pasha’s book Shahzadeh Cem has been transcriptioned to present-day letters in order to understand the writings of history of the Pasha who passed away at an early age and to contribute to the literature on Shahzadeh Cem.

Keywords
Fatihli Mehmed Tevfik Pasha, Shahzdeh Cem, Popular History.