TARİHYAZIMINDAN TARİH EĞİTİMİNE PSİKOTARİH
(Psychohistory: From Historiography to History Education )

Yazar : Mehmet ELBAN    
Türü :
Baskı Yılı : 2018
Sayı : XXXV
Sayfa : 226-248


Özet
Bu çalışmanın amacı psikotarihin tarihsel süreçteki gelişimini, tarihyazımındaki yerini ve tarih eğitimi ve öğretimindeki uygulamalarını incelemektir. Tarihin psikolojik yorumu, ilkçağlardaki biyografi türünü andıran tarihi çalışmalara kadar uzanmaktadır. XVIII. yüzyıldan sonra tarihin psikolojik yorumu ulusal karakter, ulusal ruh gibi kavramlar üzerinden yapılmıştı. XX. yüzyılın başlarında Freud’un psikanalitik teorisini geçmişteki insanları anlamak için kullanması, psikanalitik psikotarih çalışmalarının temelini oluşturdu. Yaklaşımın en çok kullanılan ürünü ise psikobiyografiydi. Psikobiyografi, Lewis Namier’in (1888-1960) kolektif biyografiyi çalışmalarıyla siyasi tarihi açıklamak için kullanıldı. Psikotarih çalışmaları determinizm, zamanaşımcılık (anakronizm) gibi nedenlerle eleştirildi. Psikotarih büyük adamlar teorisinin farklı bir yorumu olarak görüldü. Psikotarihin yurtdışında tarih eğitimine dönük uygulamaları ise ABD’deki psikotarih çalışmalarının merkezindeki konu Hitler vakası üzerine yoğunlaştı. Buna karşın Türkiye’deki az sayıdaki psikotarih çalışmaları katı Freudcu Batılı örneklerinden farklı yaklaşımlarla Türk tarihini anlamaya dönük çaba gösterdi. Bu yönüyle Türkiye’deki az sayıdaki psikotarih çalışması geçmiş ve şimdiki arasındaki bağın kurulmasında, Türk sanatının gelişiminin anlaşılmasında tarih eğitimcileri için keşfedilmeyi beklemektedir.

Anahtar Kelimeler
Sigmund Freud, Psikotarih, Psikobiyografi, Tarihyazımı, Tarih eğitimi

Abstract
The purpose of this study is to examine the historical development of psychohistory in the historical process and the field of historiography and also practices in history education and teaching. The psychological interpretation of history dates back to historical studies resembling the biography of the early ages. The psychological interpretation of history after the XVIII. Century was based on concepts such as national character, national spirit. The use of Freud's psychoanalytic theory at the beginning of the XX. Century to understand the people who were living in the past was the basis of psychoanalytic psychohistory studies. The most used product of the approach was psychobiography. Psychobiography was used to describe political history through the work of Lewis Namier (1888-1960) collective biography. Psychohistory studies have been criticized for reasons such as determinism, the anachronism. Psychohistory was perceived as a different interpretation of the theory of great men. The applications of psychohistory to history education abroad focused on the Hitler case in the center of psychohistory studies in the USA. However, few psychohistory studies in Turkey with different approaches than solid Freudian Western examples have made an effort to understand Turkish history. The few psychohistory studies in Turkey await the discovery of history educators in the understanding of the development of the Turkish art, in establishing the link between past and present.

Keywords
Sigmund Freud, Psychohistory, Psychobiography, Historiography, History education