HİTİT METİNLERİNDE GEÇEN HATTİ TANRIÇASI: “KUZZANIŠU / KUZANAŠU”
(The Hattıan Goddess: “Kuzzanıšu/Kuzanašu” On The Hıttıte Texts )

Yazar : Nursel ASLANTÜRK    
Türü :
Baskı Yılı : 2018
Sayı : XXXVI
Sayfa : 403-420


Özet
Hint-Avrupalı bir kavim olan Hititler’in, tanrılar topluluğunda yer alan tanrıça Kuzzanišu Hatti kökenlidir. Hitit çiviyazılı metinlerde sıkça geçmekte olan bu Tanrıça’nın adının Hattice kuzzan-“ateş, ocak” kelimesinden türetildiği düşünülmektedir. Eski Hitit dönemine tarihlendirilen, Hattice terim ve tanrı adlarının çok sık geçtiği KI.LAM bayramına ait metinlerde Tanrıça Kuzzanišu’nun adı genellikle Ay Tanrısı EN.ZU ile birlikte geçmektedir. Bu bayrama ait birkaç metinde ise Hatti kökenli olan bir başka Tanrı Ta?pillanu’yla da birlikte geçmektedir. KI.LAM bayramına ait metinlerde Tanrıça Kuzzanišu’nun bazen kral; bazen de kral ve kraliçe çifti tarafından kutsandığını; KI.LAM bayramına ait olan KBo 38.12(1368/c)(+)KBo 20.27 (55/b)+KBo 25.20(703/b)+KUB 39.64(176/c)+KBo 25.145(178/c)+KBo 25.72 (368/c+513/c)+KBo 25.35 (498/c)+KBo 20.26(540/c)(+) KBo 21.68(1333/c)(+)KBo 25.154(1474/c)+KBo 25.34(2537/c) metinden ise Tanrı EN.ZU ve Tanrıça Kuzzanišu için Kaniš halkının şarkı söylediğini öğrenmekteyiz. ?ešta-evindeki bayramda kral tarafından; Zippalanda ve Da?a Dağı bayramında ise kral ve kraliçe çifti tarafından içmek eylemiyle kutsanıldığı, Fırtına Bayramına ait bir metinden Tanrıça Kuzzanišu’ya prens tarafından reverans yapıldığı, yine bu bayrama ait bir başka metinden ise adı geçen Tanrıça’ya prens tarafından kurban sunulduğu Hitit çiviyazılı metinlerden öğrenillmektedir. Ayrıca Kuzzinašu ile Kuzanašu’nun aynı tanrıçalar olduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler
Hitit, Hatti, Kuzzanišu, Kuzanašu, Tanrı, Tanrıça, Din.

Abstract
Goddess Kuzzanišu, in the community of gods in Hittites, which is an Indian-European tribe, is of Hattian origin. The name of this Goddess, which is frequently referred in the Hittites cuneiform texts is thought to be derived from the word “kuzzan-” in Hattian language which means “fire, hearth”. In the texts about the KI.LAM fest, traced back to the ancient Hittite period, Hattic terms and Hattian god names are often mentioned, and the name of the Goddess Kuzzanišu is generally referred with the Moon God EN.ZU in a few texts about this fest, the name of this Goddess is also seen to be mentioned with another Hattian God, Ta?pillanu. From the texts about the KI.LAM fest, we learn that the Goddess Kuzzanišu is sometimes blessed by the king, and sometimes both by the king and the queen; and from the text “KBo 38.12(1368/c)(+)KBo 20.27 (55/b)+KBo 25.20(703/b)+KUB 39.64(176/c)+KBo 25.145(178/c)+KBo 25.72 (368/c+513/c)+KBo 25.35 (498/c)+KBo 20.26(540/c)(+) KBo 21.68(1333/c)(+)KBo 25.154(1474/c)+KBo 25.34(2537/c)”, again belonging to the KI.LAM fest, we learn that Kaniš people sing songs for God EN.ZU and Goddess Kuzzanišu. In the fest at the ?ešta-house, blessing is performed by the king; and at the Zippalanda and Mount Da?a fest, the king and the queen bless through drinking action, in a text about the Storm Fest, it is said that the Goddess Kuzzanišu was bowed by the prince, again in another text belonging to the same fest, a sacrifice was presented to the mentioned Goddess by the prince, which are learnt from the Hittites cuneiform texts. In addition, Kuzzinašu and Kuzanašu are thought to be the same goddess.

Keywords
Hittite, Hattian, Kuzzanišu, Kuzanašu, God, Goddess, Religion.