MEMLÜK SULTANLARININ HACLARI
(Pilgrimage of Mamluk Sultans )

Yazar : Burak Gani EROL    
Türü :
Baskı Yılı : 2019
Sayı : XL
Sayfa : 312-355


Özet
Ali İmran suresinin 97. ayetinde " Yolculuğuna gücü yetenlerin haccetmesi, Allah'ın insanlar üzerindeki hakkıdır" şeklinde tanımlanan hac ibadeti, çeşitli hadis-i şeriflerde de Hz. Peygamber tarafından İslam'ın beş şartından birisi olarak zikredilmiş ve tehir edilmeksizin yapılması tavsiye olunmuştur. Şartlarını sağlayan her müslüman üzerlerine farz kılınan bu ibadetten sultanlar yani devlet yöneticileri muaf tutulmamıştır. Ancak genel olarak bakıldığı vakit, Hicaz bölgesine yakın devletlerin yöneticilerinin bazıları hariç bu ibadeti, İslam / Türk-İslam devletlerinin yöneticileri çeşitli sebeplerle yerine getirmemişlerdir. Örneğin; Büyük Selçuklu Devleti ve Türkiye Selçuklu Devleti sultanları, Osmanlı Devleti padişahlarından hiç birisi hacca gitmemişlerdir. Mısır merkezli olmak üzere 1250-1517 yılları arasında tüm Orta Doğu'yu kontrol eden Memlûkler Devleti sultanlarından ise Baybars, Muhammed b. Kalâvun, ve Kayıtbay hac ibadetlerini yerine getirmiş, el-Melîkü'l-Eşref Şabân ise hacca giderken çıkan isyan neticesi tahtını kaybetmiş ve öldürülmüştür. Bu çalışmada ismi anılan Memlûk sultanlarının hacları detaylı bir şekilde ele alınacaktır.

Anahtar Kelimeler
Hac, Memlûkler, Baybars, Muhammed b. Kalavun, Kayıtbay

Abstract
Worship of pilgrimage, which is defined as the right of Allah on people who can afford the journeyin the 97th verse of Surah of Ali-Imran, has been mentioned by the Prophet as one of the five pillars of Islam and advised to be performed without delay. Sultans, state governors, were not excluded from this worship which every Muslim is obliged to perform. However, in general, except for some of the rulers of states close to the Hejaz region, governors of Islamic / Turkish-Islamic states did not fulfil this worship for various reasons. For example; sultans of Great Seljuk Empire and Anatolian Seljuk Sultanate and rulers of the Ottoman Empire did not go on a pilgrimage to Mecca. However, Baybars, Muhammad b. Kalâvun, and Kayıtbay who were sultans of Egypt-based Mamluk State dominating the entire Middle East between 1250-1517 fulfilled the worship of pilgrimage and al-Malîk al-Ashraf Shaban lost his throne and was killed as a result of the revolt on his way to the pilgrimage. In this study, pilgrimages of the Mamluk sultans, whose names are mentioned, will be discussed in detail.

Keywords
Pilgrimage, Mamluk, Baybars, Muhammad b. Kalavun, Kayıtbay