NİZÂM OLGUSU ÇERÇEVESİNDE MEMLÛK SULTANLARI İLE SEÇKİNLERİN MÜCADELELERİ
(The Disagreements of Mamluk Sultans and Nobles Within the Nizâm Concept )

Yazar : Ömer Faruk ÇAKIR    
Türü :
Baskı Yılı : 2019
Sayı : XL
Sayfa : 492-510


Özet
Bu çalışma, Memlûkler döneminde, sultanlar ile seçkinlerin, yetke ve haklar noktasında uzlaşmaları demek olan nizâm algısını konu almaktadır. Taraflar arasında yapılan sözleşmeyle, nizâm’ın içeriğini oluşturan esaslara bağlı kalınacağına dair anlaşma sağlanırdı. Fakat değişen koşullarla birlikte otoriteyi ötekine kabul ettirme düşüncesi, kısa sürede anlaşmanın ihlal edilmesine neden oluyordu. Tahta çıkan yeni sultan, kıdemli Memlûk emirlerinin oluşturduğu seçkinler karşısında, konumunu emniyete almak için tam anlamıyla kendisine bağlı bir kadro oluşturmaya başlıyordu. Diğer taraftan kıdemli emirler, mevcut statülerini kaybetmemek amacıyla, sultan üzerinde baskı uyguluyor ve gerektiğinde zor kullanarak isteklerini gerçekleştiriyorlardı. Böylelikle süreç, iki taraf arasında akdedilen sözleşmenin aksi bir doğrultuda ilerliyordu. Karşılıklı güvensizlik duyguları, Memlûkler döneminde çok sayıda örneği bulunan, sultan-seçkin mücadeleleriyle sonuçlanıyordu.

Anahtar Kelimeler
Nizâm, Sultanlar, Seçkinler, Sultan Çocukları, Veraset Düzeni.

Abstract
This study focus on nizâm perception which means agreement on authority and rights of sultans and nobles in the Mamluks era. With the contract committed, between both sides have been agreed on adhering to the articles which composing core of nizâm. But, along changing conditions, the idea that make the authority accepted was causing dissolution of agreement in a short time. In order to ensure his status, the newly crowned sultan began to create a new and completely loyal entourage against the elites composed of the Mamluk amirs. On the other hand, the senior amirs put pressure on the sultan in order to keep their present status and they even forced him to accept their demands. Thus, the process continued contrary to the mutual oath between the both sides. Reciprocal feelings of insecurity was resulting with disagreements between sultan and noble, which there are a lot of samples in the Mamluks period.

Keywords
Nizâm, Sultans, Nobles, Sons of Sultans, Succession System.