ARAPÇA KAYNAKLARDA TİMUR'UN ÖLÜMÜ VE BIRAKTIĞI İMAJ
(The Death of Tımur in Arabic Sources And The İmage He Left )

Yazar : Mehmet ŞEKER    
Türü :
Baskı Yılı : 2019
Sayı : XXXIX
Sayfa : 266-285


Özet
Türk büyükleri arasında seçkin bir yere sahip olan Timur; şüphesiz Türk, İslâm ve dünya tarihinde çok derin izler bırakan önemli bir şahsiyettir. Bir cihan devleti imar etme arzusunda olan Timur, Mâverâünnehr’de hâkimiyet tesis ederek bu ülküsünü gerçekleştirme noktasında büyük bir adım atmıştır. Çağatay ulusunun topraklarında muazzam bir devlet kurmasının ardından Timur, arzuladığı cihan devleti ülküsü için Harezm, Horasan, Deşt-i Kıpçak, Hindistan, İran, Irak, Suriye ve Anadolu üzerine büyük seferler tertip etmiştir. Bu bağlamda Timur’un düzenlemiş olduğu bu büyük seferlerden birisi de ömrünün sonunda Çin’e düzenlemiş olduğu seferidir. Bu seferin seyrini değiştiren bazı olaylar meydana gelmiştir. Bunlardan en önemlisi, seferin tamamlanmasına engel olan Timur’un ölümüdür. Timur, ülküsünü gerçekleştirme uğruna Mâverâünnehr’de başlattığı bu yolculuğuna, Çin seferinde ölümüne kadar devam etmiştir. Timur’un ölümü dolayısıyla sefer yarıda bırakılarak durdurulmuş bu da tarihe Timur’un son seferi olarak kaydolmuştur. Timur gibi çok büyük bir hükümdarın hayatı, yaptıkları ve ölümü gerek çağdaşı kaynaklarda gerekse daha sonraki kaynaklarda sıklıkla zikredilmektedir. Bu kaynaklardan Arapça olarak kaleme alınan eserlerde de Timur hakkında çok çarpıcı malumatlar bulunmaktadır. Bu çalışmamızda Arapça kaynaklarda Timur’un Çin’e düzenlediği son seferi esnasında seferi tamamlayamadan ölümü anlatılacaktır. Ölümüyle ilgili anlatılanlardan, müelliflerin üsluplarından hareketle onun zihinlerde bıraktığı derin izler açığa çıkarılmaya çalışılacaktır. Bu vesileyle Arapça kaynaklardaki Timur imajı bir nebze de olsa yansıtılacaktır.

Anahtar Kelimeler
Timur, Arapça Kaynaklar, Timur’un Çin Seferi, Timur’un Ölümü, Timur İmajı

Abstract
Timur, who has a distinguished place among the Turkish elders, undoubtedly, is an important figure that left deep traces in Turkish, Islamic and world history. Timur, who wanted to develop a world state, took a big step in realizing this ideal by establishing dominance in Transoxania. After establishing a tremendous state in the land of Chagatai, Timur arranged great expeditions on Khorezm, Horasan, Desht-i Kipchak, India, Iran, Iraq, Syria and Anatolia for the ideal of the world state he desired. One of these big expeditions organized by Timur is the expedition to China. There occurred some events that changed the course of this expedition. The most important of these is the death of Timur, who prevented the completion of the expedition. Timur continued his expedition that began in Transoxania for the sake of realizing his ideal, and continued until his death on his Chinese expedition. The expedition was interrupted by Timur's death, and this was registered as the last expedition of Timur. The life, deeds, and death of a great ruler such as Timur is frequently mentioned in contemporary resources as well as in later ones. There is very striking information about Timur in these works that was written in Arabic. In this study, the death of Timur during his last expedition to China will be explained through Arabic sources. Hereby, Timur's image in Arabic resources will be reflected to some extent as well.

Keywords
Timur, Arabic Reources, Timur's Chinese Expedition, Timur's Death, Timur İmage