18. YÜZYILDA ADIYAMAN'DA ASAYİŞ SORUNU VE NİZÂMI SAĞLAMA ÇABALARI Öz
(The Security Problem in Adiyaman in the 18th Century and Efforts to Provide Order )

Yazar : Muhammet Nuri TUNÇ    
Türü :
Baskı Yılı : 2019
Sayı : XL
Sayfa : 446-491


Özet
Osmanlı Devleti'nde 16. yüzyılın sonlarında itibaren artmaya başlayan ve 17. yüzyılda devlet için büyük bir sorun haline gelen asayiş sorunları 18. yüzyılda da büyük bir sorun olmaya devam etmiştir. Daha çok iktisadi, idari ve içtimai sebeplerle ortaya çıkan asayiş sorunları sonuçları itibariyle de yine iktisadi, idari ve içtimai alanlarda devletin zayıflamasına neden olmuştur. Devletler ve toplumlar için olumsuz özellikler barındıran asayiş sorunları 18. yüzyılda Adıyaman'da büyük bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışma, 18. yüzyılda Adıyaman'da meydana gelen asayiş sorunlarını ve devletin bu sorunlara karşı aldığı tedbirleri tespit etmeyi amaçlamıştır. Özellikle 18. yüzyılın ilk yarısında olmak üzere Adıyaman'da eşkıyalık hareketleri, toprak anlaşmazlıkları, su kullanım anlaşmazlıkları, alacak-verecek anlaşmazlıkları gibi farklı başlıklarla ele alınabilecek sebeplerden kaynaklanan asayiş sorunları yaşanmıştır. Asayiş sorunlarının yoğun olarak yaşanmasında aşiretlerin, çıkar gruplarının ve bazı hanedanların büyük rolü olmuştur. Birçok defa yönetici kesimden olanların da karışmış olduğu asayiş olaylarının sona erdirilmesi ve nizamın sağlanması amacıyla idam, iskan, sürgün, kalebendlik ve nezre bağlama gibi cezalar uygulanmıştır. Ancak devletin almış olduğu caydırıcı tedbirlere rağmen asayiş sorunlarında istenen netice tam anlamıyla alınamamıştır.

Anahtar Kelimeler
Asayiş, eşkıyalık, iskan, sürgün, kalebendlik, Adıyaman.

Abstract
The problems of public order in the Ottoman Empire, which began to increase in the late 16th century and became a major problem for the state in 17th century, remained a major problem in the 18th century. As a result of the results of public order problems which emerged mostly due to economic, administrative and social reasons, the state causes weakening of the state in economic, administrative and social areas. The problems of public order which have negative features for states and societies appear as a big problem in Adıyaman in the 18th century. This study aimed to determine the problems of public order in Adıyaman in the 18th century and measures taken by the state against these problems. In Adıyaman, especially in the fisrt half of the 18th century, there were problems with public order due to reasons such as banditry movements, territorial disputes, water use disputes, and debts disputes. Tribes, interest groups, and some dynasties have played a major role in the problem of public order problems. Penalties such as execution, resettlement, deportation, imprisonment and contract have been imposed in order to terminate the public order and to ensure the order. However, in spite of the deterrent measures taken by the state, the desired result in public order problems has not been taken.

Keywords
Public order, banditry, settlement, exile, imprisonment, Adiyaman