TEPEDELENLİ ALİ PAŞA BİYOGRAFİLERİ ÜZERİNE
(About Ali Pasha Of Tepelena Biographies )

Yazar : Mehmet UYSAL  Ayşe Yasemin UYAR  
Türü :
Baskı Yılı : 2013
Sayı : XVI
Sayfa : 371-396


Özet
Bu makalede; İngiliz asıllı Güney Afrikalı yazar William Plomer’in “Yanya Sultanı”, Slovak yazar Maurus Jokai’nin “Yanya Sultanı ve Yeniçerilerin Son Günleri”, Fransız romancı Alexandre Dumas’nın “Tepedelenli Ali Paşa” adlı eserlerindeki Osmanlı devlet adamı Tepedelenli Ali Paşa portreleri ile Arnavut tarihçi ve yazar Entela Muço’nun “Tepedelenli Ali Paşa ve Emlakı” adlı monografisi karşılaştırılarak bu eserlerdeki ortak ve farklı yönler tespit edilecektir. Ayrıca dört farklı ülkenin yazarının aynı konuyu nasıl ele aldıkları ve işledikleri irdelenerek eserlerdeki Arnavutluk ve Balkan coğrafyasına ilişkin tespit ve tasvirler birbirleriyle mukayese edilecektir. İngiliz, Slovak, Fransız ve Arnavut yazarların, eserlerini kaleme alırken Doğu dünyası ve bu kültürüne ait kişi ve kurumları nasıl bir bakış açısıyla anlattıkları mukayeseli olarak incelenecektir. İlk üç yazar dışarıdan bir bakış açısıyla Ali Paşa ve ülkesini resmederken sonuncusu kendi ülkesini ve ülkesinden kabul edilen bir tarihi şahsiyeti daha çok bir tarihçi gözüyle ele almaktadır. Eserlerin türü üzerinde tartışma başlatılarak "Oryantalist" unsurların varlığı üzerine yorumlar getirilecektir. İncelenecek bu dört eser aracılığıyla, “tarafsız” bir Tepedelenli Ali Paşa portresi çizilmeye çalışılacaktır. Bu itibarla tarihi bir kişilik olan Tepedelenli Ali Paşa'nın biyografisinin gerçek yaşantısı ile kesişme noktalarına temas edilecektir.

Anahtar Kelimeler
Tepedelenli Ali Paşa, biyografi, oryantalizm, Türk/Müslüman İmgesi, Arnavutluk

Abstract
This paper aims to determine the common and different aspects in the works by comparing and contrasting the Ottoman statesman Ali Pasha of Tepelena portraits in "Yanya Sultan" by South African author William Plomer, in "The Lion of Janina and the last days of the Janissaries" by Slovakian author Maurus Jokai and in "Ali Pasha of Tepelena" by French author Alexandre Dumas with the monograph "Ali Pasha of Tepelena and his property" by Albanian historian and author Entela Muco. Moreover, we will analyze how different authors from four different countries deal with and refer to the same topic. Thus, findings and descriptions on Albania and the Balkans will be compared with each other. We will analyze the perspectives of English, Slovak, French and Albanian authors during on the Eastern world and its people and institutions in a comparative way. While the first three authors depict Ali Pasa from an outside point of wiew, the last author mentions his country and a historical figure from his own country from a historian perspective. We will have reviews on all of the works and on the presence of "Orientalist" elements. Through the four works examined, we will attempt to draw an "objective" Tepedelenli Ali Pasa portrait. In this respect, we will discuss the intersection points of the biography of Ali Pasha of Tepelena, a historical figure, with his real life.

Keywords
Ali Pasha of Tepedelena, biography, orientalism, Turkish/Muslim image, Albania