KAFKASYA MUHACİRLERİNİN KARAHİSAR-I SAHİB’DE İSKÂNI VE KARŞILAŞILAN SORUNLAR (1861-1895)
(The Settlement of Caucasian Immigrants at Karahisar-i Sahib and The Confronted Problems (1861-1895) )

Yazar : Mehmet GÜNEŞ    
Türü :
Baskı Yılı : 2014
Sayı : XVIII
Sayfa : 421-452.


Özet
1854-1856 Kırım Savaşı’nın lehine sonuçlanması ile beraber Rusya, bölgede kalıcı hakimiyeti tesis etmek amacıyla baskıcı politikalar uygulayarak Kafkasya halkını Hıristiyanlaşmak ya da göç etmek ikilemiyle karşı karşıya bırakmıştır. Bu durum karşısında dünya Müslümanlarının lideri olarak hilafet makamını uhdesinde bulunduran Osmanlı Padişahı, Müslümanların esaret ve baskı altında kalmalarına göz yummayarak onlara kucak açmıştır. Bunun üzerine Kafkasya’da yaşayan binlerce insan 1860’lardan itibaren tedricen Osmanlı coğrafyasına göç etmiştir. Bu tarihten itibaren belirli periyotlarla devam eden göç dalgaları 1877-1878 Osmanlı Rus Savaşı’ndan sonra da devam etmiştir. Bilhassa Anadolu’nun muhtelif yerlerinde temerküz eden bu göçlerden Karahisar-ı Sahib Sancağı (bugünkü Afyonkarahisar) da nasibini almıştır. Devletin bütün imkanlarını seferber etmesine, bölge halkının misafirperver yaklaşımlarına rağmen, pek çok yerde olduğu gibi bu muhacirlerin iskân sürecinde ve sonrasında sorunlar da yaşanmıştır. Bu çalışmada, 1854-1856 Kırım Savaşı’ndan itibaren Kafkasya’daki yurtlarından ayrılmak zorunda kalan Nogay, Çerkes, Çeçen ve Ahıska muhacirlerinin 1861-1895 yılları arasında Karahisar-ı Sahib Sancağı’na göç ve iskânlarıyla karşılaştıkları problemler, Başbakanlık Osmanlı Arşivi’ndeki konuyla ilgili belgeler ışığında ele alınmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler
Kafkasya, Karahisar-ı Sahib, göç, muhacir, iskân.

Abstract
Resulting the Kırım War in its favour between the years of 1854 and 1856, with the purpose of achieving permanent dominance in the area, Russia confronted Caucasian people with the dilemma of being a Christians or immigrating by implementing a repressive policy. Under this circumstance, Ottoman Sultan who held the caliphate? as the leader of Muslims all over the world embraced these people without letting them be captured and be under pressure. Then, thousands of people living in Caucasia gradually immigrated to the Ottoman territories starting from 1860s. Immigration waves keeping on periodically starting from this date also continued following the War between Ottoman and Russia between the years of 1877 and 1878. Especially, Karahisar-ı Sahib Sanjak (today’s Afyonkarahisar) got its share of these immigrations which were gathered in various parts of Anatolia. Although the government used every means available and the local community behaved hospitably, as in other places, problems also occured during and after the settlement period of these immigrants. In this study, the problems that Noghai, Cherkess, Chechenian and Meskhetian immigrants compelled to leave their homelands in Caucasia from 1854 to 1856 Crimean War confronted upon their immigration and settlement to Karahisar-ı Sahib Sanjak between the years of 1861 and 1895 were tried to be examined in the light of the documents relevant to the topic at Prime Ministry Ottoman Archives.

Keywords
Caucasia, Karahisar-ı Sahib, immigration, immigrant, settlement.