KÜLTÜREL BİR DEĞER OLARAK HAMAM VE EFSANELERDE KULLANILIŞI
Turkish bath as a Cultural Value and Its Use in Legends

Author : N. Gamze ILICAK
Number of pages : 3581-3603

Abstract

Hamam kendine ait bir dünya, mahremiyetin ve sosyalleşmenin yaşandığı bir yapıdır. Mermer sütunlar, işlemeli kurnalar, sıcak şifalı sular, kubbelerden yayılan ışık huzmeleri, kişilere belli belirsiz büyülü bir âlem yaratmaktadır. Âlem içinde âlemdir hamam. Hem maddi ve manevi arınmanın yaşandığı bir mekândır hem de doğaüstü varlıkların yuvasıdır. Kişilerarası iletişimin kurulduğu, bireylerin sosyalleştiği, toplumsal tabakalaşmanın gözler önüne serildiği, entrikaların gerçekleştiği ve komploların yapıldığı bir yer olarak karşımıza çıkmaktadır. Hamam demek halk hekimliği demektir, hamam demek geçiş dönemi ritüellerini de ifade etmektedir. Hamam öyle bir dünyadır ki müzikten resme, minyatürden heykele, sinemadan tiyatroya ve iletişim bilimine kadar pek çok farklı disiplinde kendine yer bulmaktadır. Hamam edebiyatta, hamam güzel sanatlarda, hamam ekonomide, aslında hamam yaşama dair her yerdedir. Hamamı anlayabilmek için farklı disiplinlerdeki yansımalarına da değinmek gereklidir. Hamam türkülere, manilere, tekerlemelere, masallara yani anonim edebiyatın birçok eserine de esin kaynağı olmaktadır. Anonim halk edebiyatı ürünlerinin hemen hepsinde görülen hamam, bu çalışmada “hamam-efsane ilişkisi” noktasında incelenmektedir. Hamam çoğunlukla masal nev’inden araştırmalarda yer almaktadır. Bu noktada hamamın anonim edebiyatın farklı türlerindeki yerinin tetkik edilmeye değer olduğu yorumu yapılabilir. Bu çalışmada kültürel bir değer olan hamamın önemi, farklı edebi türlerde yansımaları açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışma nitel araştırma modellerinden “tarama yöntemiyle” gerçekleştirilmiştir. Doküman incelemesiyle elde edilen bilgiler “betimsel analizle” değerlendirilmiştir. Ayrıca incelenen 150 efsane metninden “hamamlarla ilgili olan 20 efsaneye” çalışmada yer verilerek tespitte bulunulmuştur. Çalışma hamam-efsane ilişkisinin nasıl olduğunu ortaya koyması açısından önem kaydetmekte ve yeni yapılacak çalışmalara öncü olmaktadır.

Keywords

Anonim Halk Edebiyatı, Efsane, Hamam, Su.

Read: 59

Download: 35