Eskiçağ Hukukunda Mezopotamyalı Kanunlar ve Toplumsal Denetimdeki Yeri
Author :
Abstract
Kanun maddeleri içinde bulunulan toplumda genel ya da özel olası sorunların önlenmesi veya vuku bulması halinde cezalandırma ve tekrarını önleme amacıyla Eski Mezopotamya’da ilk örneklerine rastlanılan kurallar bütününü sunmuştur. Siyasi erki bu kuralları belirlemeye ve uygulamaya iten sosyo-kültürel etmenlerle ekonomik işleyişin kontrolünün sağlanması olmuştur. Mezopotamya’da ihtiyaca yönelik reformist belirlemelerin ardından oluşturulan Ur-Nammu, Lipit-İštar ve Ešnunna gibi kısmen genel hukuk kurallarının varlığı, yerel bazda oluşturulan örfi kuralların uygulama sahalarını kısıtlasa da bütünüyle ortadan kaldırmamıştır. Örfi uygulamalarla birlikte kapsamlı, sistemli ve bütünsel hukuk kuralları Eski Babil Kralı Hammurabi tarafından derlenerek uygulamaya konulmuştur. Eskiçağ hukukunda önemli bir yere sahip olan Hammurabi kanunları, kendisinden önceki hem yazılı hem de örfi birçok yasanın sistemli bir şekilde Babil Devleti’ne uyarlanmasını temsil etmiştir. Orta Asur Kanunları da özünde kendisinden önceki Mezopotamya kanun maddeleriyle koşutluk göstermiş, ancak belli konularda öncül Mezopotamya yasalarından farklılaşma ve yaptırım gücündeki şiddetin arttırıldığı bir yapı sergilemiştir. Bu çalışmada toplum yapısının tanınmasına olanak sağlayan adı geçen hukuk kurallarından örnekler sunulmuş; bu kurallar çerçevesinde dönemin sosyal yapısı üzerine değerlendirmelerde bulunulmuştur.
Keywords
Abstract
The law articles presented a set of rules, the first examples of which were encountered in Ancient Mesopotamia, for the purpose of punishing and preventing the repetition of possible general or special problems in society. The socio-cultural factors and the control of the economic functioning pushed the political structures to determine and implement these rules. The existence of general law rules such as Ur-Nammu, Lipit-İštar, and Ešnunna, which were created after the reformist determinations of needs in Mesopotamia, did not completely eliminate the implementation areas of the customary rules created on a local basis. Along with the customary practices, comprehensive, systematic, and holistic legal rules were compiled and put into effect by the Ancient Babylonian King Hammurabi. Hammurabi's code of laws, which had an important place in ancient law, represented the systematic adaptation of many previous laws, both written and customary, to the Babylonian State. Middle Assyrian Laws were also in parallel with the Mesopotamian law articles but showed a structure in which the violence in the power of differentiation and sanction from the primary Mesopotamian laws was increased in certain issues. In this study, examples of the aforementioned legal rules that allowed the recognition of the social structure were presented; within the framework of these rules, evaluations were made regarding the social structure of the period.