Author :
Abstract
Yoksulluk küresel ve çok boyutlu bir sorundur. Yoksulluğun bireyler üzerindeki etkisini farklılaştıran önemli faktörlerden biri toplumsal cinsiyettir. Kadınlar, eğitim, istihdam ve sosyal haklara erişimde erkeklere kıyasla dezavantajlı konumda olup, “yoksulluğun feminizasyonu” kavramıyla açıklanan daha derin yoksulluk deneyimleri karşı karşıyadır. Çalışmada, eleştirel pedagojik ilkeler bağlamında Sosyal Bilgiler ders kitaplarında yoksulluğun cinsiyet perspektifinden nasıl ele alındığı değerlendirilmektedir. Çalışmada, nitel araştırma desenlerinden durum çalışması benimsenerek doküman analizlerine yapılandırılmış yaklaşımlar uygulanmıştır. 5., 6. ve 7. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitapları, belirlenen temalar doğrultusunda değerlendirilerek yoksulluğun toplumsal cinsiyet açısından nasıl temsil edildiği eleştirel pedagoji ilkeleri çerçevesinde analiz edilmiştir. Ders kitaplarında, yoksulluğun toplumsal cinsiyet perspektifinden ele alınışının sınırlı ve yüzeysel olduğu görülmektedir. Kadınların ekonomik katılımı, eşit eğitim fırsatları ve toplumsal rollerine ilişkin içeriklerin, geleneksel modelleri güçlendirdiği saptanmıştır. Kadınların genellikle ev işi ile özdeşleştirildiği, ekonomik bağımsızlıklarının vurgulanmadığı ve yoksulluğun cinsiyete özgü dinamiklerinin yeterince dikkate alınmadığı belirlenmiştir. Eğitime erişme noktasında cinsiyet farkının ihmal edilmesi ve çocuk işçiliği, kadın yoksulluğunu derinleştiren yapısal sorunları görünmez kılmaktadır. Ders kitaplarının toplumsal cinsiyet eşitliğini destekleyecek şekilde güncellenmesi, eleştirel pedagoji ilkeleri doğrultusunda öğrencilerin sorgulama becerilerini geliştirecek etkinliklere yer verilmesi, yoksulluğun toplumsal cinsiyet boyutunun daha bütüncül olarak ele alınması, kadınların ekonomik katılımını teşvik eden ve toplumsal cinsiyet eşitliğini destekleyen eğitim politikalarının geliştirilmesi önerilmektedir.
Keywords
Abstract
Poverty is a global and multidimensional problem. One of the important factors that differentiate the impact of poverty on individuals is gender. Women are disadvantaged compared to men in access to education, employment and social rights, and face deeper experiences of poverty, which is described by the concept of ‘feminisation of poverty’. The study evaluates how poverty is addressed from a gender perspective in social studies textbooks in the context of critical pedagogical principles. In the study, case study, one of the qualitative research designs, was adopted and structured approaches were applied to document analyses. 5th, 6th and 7th grade social studies textbooks were evaluated in line with the determined themes and how poverty is represented in terms of gender was analysed within the framework of critical pedagogy principles. It is observed that the treatment of poverty from a gender perspective in textbooks is limited and superficial. It was found that the content related to women's economic participation, equal educational opportunities and social roles reinforced traditional models. It has been determined that women are generally identified with housework, their economic independence is not emphasised and gender-specific dynamics of poverty are not sufficiently taken into account. The neglect of the gender gap in access to education and child labour renders invisible the structural problems that deepen women's poverty. It is recommended that textbooks should be updated in a way to support gender equality, activities should be included to improve students' questioning skills in line with the principles of critical pedagogy, the gender dimension of poverty should be addressed more holistically, and educational policies that encourage women's economic participation and support gender equality should be developed
