Kripto Paraların Döviz Kurları Üzerindeki Etkisi: Bitcoin ile USD/TRY Kur İlişkisi Üzerine Ampirik Bir Analiz
Author :
Abstract
Son yıllarda kripto paralar, özellikle Bitcoin, küresel finansal piyasalarda alternatif bir finansal yatırım ve değer saklama aracı olarak ön plana çıkmaktadır. Türkiye gibi döviz kuru oynaklığının yüksek olduğu gelişmekte olan ülkelerde, Bitcoin ile USD/TRY kuru arasındaki etkileşim, finansal piyasalardaki istikrar ve yatırım stratejileri açısından önem kazanmaktadır. Çalışmada, 18.07.2010 ve 30.06.2025 tarihleri arasındaki günlük kapanış verileri kullanılarak Bitcoin ile USD/TRY kuru arasındaki uzun dönemli ilişki ve nedensellik analiz edilmektedir. ADF ve PP testleri serilerin I(1) düzeyinde bütünleşik olduğunu ortaya koyarken, Johansen eşbütünleşme testi bu iki seri arasında yapısal bir denge ilişkisi olduğunu göstermektedir. VECM ve Granger testleri ise Bitcoin’in USD/TRY kuru üzerinde yön verici bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Etki-Tepki ve Varyans Ayrıştırma analizleri, Bitcoin’in Türk Lirası üzerinde sınırlı fakat zamanla artan bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Bulgular, Bitcoin’in Türkiye'de alternatif dolarizasyon aracı olarak etkili olduğunu finansal ve parasal politika araçlarının belirlenmesinde dikkate alınması gerektiğini göstermektedir.
Keywords
Abstract
In recent years, cryptocurrencies, particularly Bitcoin, have emerged as alternative financial investments and store of value instruments in global financial markets. In developing countries such as Türkiye, where exchange rate volatility is high, the interaction between Bitcoin and the USD/TRY exchange rate has gained importance in terms of financial market stability and investment strategies. This study analyzes the long-term relationship and causality between Bitcoin and the USD/TRY exchange rate using daily closing data from 18 July 2010 to 30 June 2025. The results of ADF and PP unit root tests indicate that the series are integrated of order one, I(1), while the Johansen cointegration test reveals a structural long term equilibrium relationship between the two variables. The VECM and Granger Causality test results show that Bitcoin has a leading effect on the USD/TRY exchange rate. Impulse Response and Variance Decomposition Analyses demonstrate that Bitcoin has a limited but gradually increasing influence on the Turkish Lira. The findings suggest that Bitcoin functions as an effective alternative dollarization instrument in Türkiye and should be considered in the formulation of financial and monetary policy instruments.