Author :
Abstract
Bu çalışma, küresel bir sorun olan engelli istihdamını Planlı Davranış Teorisi çerçevesinde değerlendirmektedir. Ayrıca, engelsiz birey davranışlarını öngörmede başarılı sonuçlar vermiş olan bu teorinin, engelli birey davranışı ile işverenin bu bireyin işe alım davranışını öngörmedeki uygulanabilirliğini değerlendirmek de çalışmanın amaçları arasındadır. Çalışma, nitel araştırmalar çerçevesinde yer alan belge tarama yöntemiyle yürütülmüştür. Çalışmanın veri kaynağı, nitel metodolojiye uygun olarak, dâhil etme-hariç tutma kriterlerine göre seçilen belgelerdir. Seçilen 36 belgenin analizi; belgelerin okunması, sınıflandırılması, betimlenmesi ve değerlendirilmesi şeklindedir. Küresel ölçekte nüfusun yaklaşık %10’unu teşkil etmesine rağmen, engelli istihdam oranı çok düşüktür. Aslında, keşfedilmemiş yetenek havuzu olan engelliler, nerdeyse tüm toplumlarda yoksul ve dezavantajlı gruptadırlar. Ekonominin yetenek havuzunu çeşitlendirebilecek olan engellilerin istihdamı, aynı zamanda, bir hak ve onurlu yaşamın gereğidir. Engelli istihdamının önündeki engeller, kişinin kendisi, eğitim, toplum ve işveren ile ilgilidir. Bu engellerin aşılmasında, Planlı Davranış Teorisi, uygulanabilir önemli bir çerçeve sunmaktadır. Planlı Davranış Teorisine göre, engelli istihdamında kritik faktör, birey ile işverenin niyetidir. Bu teori, engelli birey ile işverenin davranışsal niyetini analiz ederek, sorunun anlaşılıp, çözüm bulunmasında yol göstermektedir. Ancak birey ile ilgili değişkenler bazında oldukça tutarlı öngörüler sunan bu teorinin, çevresel fırsat ve kaynaklar ile ekonomik etkiler konusunda sınırlılıkları vardır. Bu durum, oldukça karmaşık bir sorun olan engelli işgücü konusundaki yeni teori ihtiyacını göstermektedir.
Keywords
Abstract
This study evaluates disability employment as a global issue within the framework of the Theory of Planned Behavior. Additionally, it seeks to assess the applicability of this theory -which has proven effective in predicting the behavior of non-disabled individuals- in forecasting both the behavior of persons with disabilities and employers’ hiring intentions. The study was conducted using a document review method, a qualitative research approach. The data sources consisted of 36 documents selected according to inclusion and exclusion criteria suitable for qualitative methodology. Analysis involved reading, classifying, describing, and evaluating the selected documents. Despite representing approximately 10% of the global population, the employment rate of persons with disabilities remains very low. As an untapped talent pool, individuals with disabilities are often part of socioeconomically disadvantaged groups across societies. Employing persons with disabilities not only diversifies the talent pool but also constitutes a fundamental right and a means to a dignified life. Barriers to disability employment are related to the individual, education, society, and employers. The Theory of Planned Behavior provides a practical and applicable framework for addressing these barriers. According to the Theory of Planned Behavior, the critical factor in disability employment is the intention of both the individual and the employer. The theory guides the understanding and resolution of the issue by analyzing behavioral intentions. However, while it provides consistent predictions concerning individual variables, it has limitations regarding environmental opportunities, resources, and economic factors. This highlights the need for new theoretical approaches in the complex field of disability employment.
