Journal of History School

ISSN:1308-5298

İKTİDARIN MEŞRULAŞTIRILMASINDA MİTİN İŞLEVİNİN ORHON YAZITLARI ÇERÇEVESİNDE DEĞERLENDİRİLMESİ


Orhon Yazıtları, Türklerin erken dönemlerine ilişkin kimi bilgileri birinci ağızdan aktarması bakımından önem taşımaktadır. Yöneticilerin halka sesleniş metinleri olan bu yazıtlar, otorite/iktidar alanının belirlenmesi açısından da değerlendirilebilecek bir yapıya sahiptir. Bilindiği gibi iktidarın meşruiyet kazanması; yönetilenlerin ikna edilmesi, tabi kılınmasına bağlıdır. Bu ikna etme sürecinde, yönetilenlerin de direnme ve karşı koyma hakları bulunmaktadır. Çekişmeye dayalı bu karşılıklı ilişkinin sonucunda müzakerenin ortaya çıkması beklenir. Müzakerenin oluşumuna kadarki süreci söylem biçiminde kavramsallaştıran Michel Foucault, bugünkü özne ve iktidar sorunsalının, arşiv olarak adlandırdığı tarihsel metinler/yapılar/oluşumlar/binalar/anlaşmalar gibi bir dizi söylemsel olan ya da söylemsel olmayan pratiklerin çözümlenmesiyle aşılabileceğini bildirir. Bu anlamda Foucault, bugünün temel sorunlarının çözümü için tarihi, bir yöntem olarak ele alır ve araçsallaştırır. Bu anlayıştan yola çıkarak, aynı zamanda bir iktidar kurma metinleri olarak da okunabilecek olan Orhon Yazıtları’nın söyleminde, iktidarın meşrulaştırılması noktasında bir dizi ikna mekanizmasının/iktidar aracının kullanıldığını belirtebiliriz. Bu araçlardan biri olarak değerlendirilebilecek olan mitik bilgi, toplumsal gerçekliğin inşasında büyük önem taşımaktadır. Sözü edilen metinlerde tebaanın, bilgiyle özgürleştirilmesi, dolayısıyla özgür öznelerin oluşturulması bakımından mit, işlevselleştirilmiştir. Bu çalışmada tebaanın iktidar tarafından ikna edilme sürecine katkı sunduğunu düşündüğümüz mit kullanımı, Orhon Yazıtları dolayımında ele alınmıştır


Keywords


Orhon yazıtları, söylem, mit, toplumsal gerçeklik, iktidar.

Author: İnan GÜMÜŞ
Number of pages: 41-61
DOI: http://dx.doi.org/10.29228/joh.24771
Full text:
Paylaş:
Journal of History School
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.