Journal of History School

ISSN:1308-5298

MEHMET SİYAH KALEM’İN MİNYATÜRLERİNDEKİ SÜRREALİST ETKİLERİN YORUMLANMASI


Türk resim sanatında Hunlar döneminde hayvan üslubu diye adlandırılan hayvan mücadelelerini içeren resimlerde ve Uygur duvar resimlerinde renk ve çizgilerde ki coşku her zaman gerçeküstücü bir yönün olduğunu göstermektedir. Mehmet Siyah Kalem Tük sanatının derinlerden gelen plastik değerleri kendi yorumuyla abartarak oyunun, belki hicvin, belki de öğreticiliğin görsel yönünü kullanmış olabilir diye düşünülebilir.Hayvan ve insan karışımı, yüzü maskeyi andıran yaratıklar dans ederken, içki içerken, güreşirken, at ve ya insan kaçırırken tasvir edilmiş tema örnekleri olurken Tanrı’ya kurban etme sahneleri, ayinler de dini konulu sahnelere örnekler olmuştur. Picasso’nun beğendiği, Goya’ nın da etkilendiği Siyah Kalem, Batı’da da merak uyandırmıştır. Aslında Siyah Kalem’in bu kadar merak edilmesinin bir sebebi de herhangi bir üsluba ait olmayıp, farklı yorumlamalarla minyatürü resim sanatına yaklaştırmasıdır (https://oggito.com/icerikler/cinlerin-efendisi-mehmet-siyahkalem-/10272). Mehmet Siyah Kalem’in figürlerinde trans hali şaman inanışının bir yansıması olarak değerlendirilebilir. Sanatçıyı Gerçeküstü yorumlara götüren aslında toplumsal değerler, tutumlar ve inançlar bütününün farklı bir şekilde etkilerinin kendi üstünde yansımasıdır. Rulo halinde yapılan bu resimlerdeki figürler Mehmet Siyah Kalemin Gerçek- Hayal ikileminde çok başarılı ve sanatının gücüne inanarak oluşturduğunu söylemek doğru olur. Bozkırın kurak ve zorluklarını kullandığı renk seçimlerinden izleyiciye yansıtmaya çalışmıştır. Zeminin durağanlığı ile sürrealizm arasında çok sağlam bağlantı kurulmaktadır. Coşkuyla resimlenen eserler Salvador Dalı’ in gerçeküstücü yaklaşımlarını hatırlatmaktadır. Dali’ de eserlerinde düşün, hayalin sınırlarını zorlayarak, izleyeni ürperten eserler vermiştir. Mehmet Siyah Kalem’in eserlerinde de zaman zaman heyecanı ve ürpertiyi izleyici gözlemlemektedir.Araştırma’da Nitel araştırma yöntemi kullanılmış olup verilere erişmek için literatür taraması yapılmıştır. Araştırmada elde edilen Mehmet Siyah Kalemin eserleri betimsel analiz yoluyla irdelenmiş ve sanat tarihi bilgileriyle yordanıp veri haline dönüştürülmüştür. Araştırmada örneklem olarak kullanılan eserlerin dışında yer alan sürrealizme ait eserler de gözlenip benzer ve farklı yönlerin saptanması sağlanmıştır. Araştırma sonucunda veriler aracılığıyla elde edilen bulgulara bakıldığında Mehmet Siyah Kalem’in eserlerinin sürrealist yönlerinin olduğu söylenebilir. Sanatçının Gerçek-Hayal bağlantısını plastik değerlerle kendi özgün üslubuyla yorumlayarak izleyiciyi şaşırtacak derecede etkili sonuçlara ulaşmıştır. Doğu sanatında inancın etkisini daha güçlü gösterdiğini ve ayrıca Türk sanatının her döneminde olduğu gibi Siyah Kalem’de de yoğun bir şekilde işlendiği görülmektedir.


Keywords


Mehmet Siyah Kalem, Sürrealizm, Resim, Minyatür

Author: Abdurrahman EREN - Fahrettin GEÇEN
Number of pages: 1152-1172
DOI: http://dx.doi.org/10.29228/joh.24961
Full text:
Journal of History School
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.