GERTRUDE BELL’İN IRAK MANDASININ KURULMASINDAKİ ROLÜ
Gertrude Bell’s Role in Establishment of Iraq Mandate

Author : Mustafa Celalettin HOCAOĞLU
Number of pages : 833-867

Summary

1899’dan 1914’e kadar Osmanlı coğrafyasında seyyah kisvesiyle gezen Gertrude L. Bell, İngiliz ordusunun Çanakkale ve Kutü’l Ammare’de yenilmesi üzerine Arap kabilelerini isyan ettirebileceği iddiasıyla, 1916 Mart’ında Basra’da görevlendirildi. Müçtehitlerin verdiği Türkler lehine fetvalarla İngiliz işgaline karşı mücadele eden Şiiler, Osmanlı taraftarı Müntefik Aşireti Şeyhi Uceymi Sadun Paşa, Reşidi Şeyhi, İbni Suud, Duleyim Şeyhi Ali Süleyman, Anaze Şeyhi Fahad b. Hazzal gibi önemli kesim ve isimlerin önce tarafsız kalması ardından da İngiliz müttefiki olması için mücadele etti. Mart 1917’de Bağdat düşünce şehre yerleşen Bell, ölene kadar burada yaşadı. Percy Cox, Yüksek Komiser sıfatıyla Bağdat’ta görevlendirilirken, Bell de; Doğu Sekreterliğine (Oriental Secretery) terfi ettirildi. Bell-Cox ikilisi, Basra, Bağdat ve Musul’dan oluşan topraklarda Irak’ın kurulması ve sınırlarının belirlenmesi, Türkler ile işbirliği yapan Şiiler, Türkiye’ye bağlanmaya çalışan Musul Türkleri, mümkünse bağımsızlık, değilse Türkiye’ye katılmak isteyen Kürtlerle mücadele ettiler. 1921’de Irak tahtına oturtulan Şerif Hüseyin’in oğlu Faysal’a manda antlaşmasını da Kingmaker’ı Bell kabul ettirdi.

Keywords

Anahtar Kelimeler: Gertrude L. Bell, Percy Cox, Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı, Irak

Read:214

Download: 77