Journal of History School

ISSN:1308-5298

YETİMÜ’Ş-ŞÜRUH’TA AYETLERDEN İKTİBASLAR


Edebiyattaki anlamı “bir kelimeyi, bir cümleyi veya bunların manalarını olduğu gibi alma, aktarma” olan iktibas, birinin ilminden istifade etmek anlamında da kullanılmaktadır. Bu noktada, kastedilen Allah veya Hz. Muhammet olunca inandırıcılık açısından iktibas, söylenenleri ispatlamak için bir delil aracı olmaktadır. Edebiyatımızda ayetlerden iktibas yapma genelde şiirde kullanılmıştır. Ancak edebiyatımızda düz yazılarda da ayetlerden iktibas yapılmıştır. Özellikle metinde ayetlerden iktibas yapmak, o metnin geçerliliğini daha da artırabilmektedir. Bu nedenle Türk edebiyatında metinlerde bolca, ayetlerden iktibas yapılmıştır. Kaynaklara göre, genelde, hutbede, hitabede vb. iktibas makbul; gazel, risale ve kıssalarda Kuran’dan iktibas mubah; ciddiyetten uzak şiirlerde, müstehcen nazımlarda vb. Kuran’dan iktibas uygun değildir. Diğer taraftan iktibaslar sınıflandırılırken şeriata ve İslam adabına uygun olup olmaması, iktibas yapılan ayetin tamamının veya bir kısmının alınması ve ilgili ayetin anlamının verilmesi veya ilgili ayetin Arapçasıyla verilmesi durumuna göre sınıflandırılmaktadır. Ayetlerden iktibasın şerhte nasıl kullanıldığını gösterilmeye çalışıldığı bu makalede, Mevlana’nın Mesnevi’sinin üçüncü cildinin şerhi olan “Talibi Hasan Dede Yetimü’ş-Şüruh (İnceleme-Metin-Sözlük)” isimli doktora tezindeki beyitlerde geçen ayetlerin şerhte nasıl kullanıldığı gösterilmeye çalışılmıştır. Önce “iktibas” kelimesinin anlamı ve işlevi üzerinde durulmuş, sonra çeşitli kaynaklardan yararlanılarak iktibas’ı tasnifleme yoluna gidilmiştir. Bu tasniflemeleri yaparken de Yetimü’ş-Şüruh’ta ayetlerden yapılan iktibasların hangi sınıf içeresinde yer aldığını göstermek için örnekler verilmiştir. Bir sonraki aşamada, Yetimü’ş-Şüruh’ta beyitler içerisinde iktibas yapılan ayetler tespit edilmiş ve bu ayetlerin şerhte nasıl kullanıldığı gösterilmiştir. Son olarak da Yetimü’ş-Şüruh’taki ayetlerden iktibas üzerine bir değerlendirmemiz bulunmaktadır.


Keywords


Anahtar Kelimeler: İktibas, Ayet, Şerh, Sınıflandırma

Author: Fatih ATABEK
Number of pages: 570-582
DOI: http://dx.doi.org/10.29228/joh.40552
Full text:
Paylaş:
Journal of History School
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.