Journal of History School

ISSN:1308-5298

KURMACA METİN-HAKİKAT İLİŞKİSİ BAĞLAMINDA BAĞDAT'TA ÖLÜM HALLAC-I MANSUR


Kurmaca metinler, bütünüyle gerçek hayatın bir yansıması değildir. Onlar, gerçek hayattan alınan kimi parçaların birleştirilmesiyle oluşan yeni bütündür. Tarihi romanlar, hakikat ile kurmacanın müşterek unsurlarını diğer türlere nazaran daha yoğun barındıran edebî türlerdir. Hallac-ı Mansur, hayat hikâyesiyle fikirleriyle Türk kültüründe, tasavvufta, dini hayatta bir değer ve bir ilham kaynağı olarak çok önemli bir yere sahiptir. Doküman inceleme yönteminin kullanıldığı bu çalışmada, Lerch (2000)'in Bağdat'ta Ölüm Hallac-ı Mansur adlı eseri kurmaca metin-hakikat çerçevesinde tahlil edilmiştir. Edebî metindeki hakikati ortaya çıkarmak edebî eserlerin tahlillerinde yazar-metin bağının tespitinde önemli ipuçları verecektir. Bu durumda edebî metin-hakikat konularının netleştirilmesi gerekir. İç içe geçmiş iki ana olay örgüsünün biçimlendirdiği eserde, çerçeve olay örgüsünü roman kahramanlarından şarkiyatçı profesörün ortadan kayboluşu ve onu arayan gazetecinin yaşadıkları oluştururken; çekirdek olay örgüsünü profesörün günlüğü oluşturmaktadır. Çerçeve olay örgüsünden çekirdek olay örgüsüne geçiş -günlükte anlatılanlar- fantastik-bilim kurgu özelliği taşır. Günlükte Hallac-ı Mansur'un yaşamı yer yer geriye dönüşlerle aktarılır. Kurmaca metin-hakikat bağlamında büyük oranda Hallac-ı Mansur'un gerçek yaşamına bağlı kalınmıştır. İnandığı değerler uğruna ölümü göze alan bir trajik kahramanın tarihi romana konu olarak seçilmesi, edebiyat tarihimiz açısından önemlidir.


Keywords


Yeni Türk Edebiyatı, Tasavvuf, Hallac-ı Mansur, Tarihi Roman

Author: Vedat KURUKAFA
Number of pages: 530-550
DOI: http://dx.doi.org/10.29228/joh.41559
Full text:
Paylaş:
Journal of History School
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.