“YABANCI DİLDE YARATIM” VE “METİNSİZ GERİ ÇEVİRİ” KAVRAMLARI ÇERÇEVESİNDE BİR İNCELEME

Author :  

Year-Number: 2023-LXVI
Yayımlanma Tarihi: 2023-09-22 18:06:12.0
Language : Türkçe
Konu : Çeviribilim
Number of pages: 2153-2170
Mendeley EndNote Alıntı Yap

Abstract

Bu makalenin amacı, Dilek Doltaş’ın Esaret Yılları 1920-1923 (2019) adlı kitabında yer alan “Yunanistan’daki Esir Yaşamın Kötü Hatıraları” adlı çeviri hatıratı Hongyin Wang’ın ilk kez 2009 yılında ortaya attığı “yabancı dilde yaratım" ve “metinsiz geri çeviri” kavramları çerçevesinde incelemektir. Söz konusu çeviriye kaynak oluşturan metin, Ahmet Mithat Aksüğür (Ahmed Mithad) adlı bir Türk subayı tarafından Fransızca kaleme alınmıştır: “De mauvais souvenirs de la vie captive en Grèce”. Yazar, hatıratını savaş esansında esir düşmüş bir Türk olarak Batılılarla yaşadıklarını Batılılara anlatmak için özellikle Fransızca kaleme aldığını belirtmiştir. Metnin “Yunanistan’daki Esir Yaşamın Kötü Hatıraları” başlıklı Türkçe çevirisi Ayşe Banu Karadağ tarafından yapılmıştır; ancak çevirinin yer aldığı kitabın yazarı olarak Doltaş’ın “metin-içi malzemenin dağılımı ve dil kullanımıyla ilgili yer yer değişikliğe gittiği” vurgulanmıştır (2019, s. 96). Aslında bu metin Fransızcadan Türkçeye yapılmış bir çeviri olmaktan çok, Türkçeden Fransızcaya çevrilmiş bir metnin Türkçeye geri çevirisi olarak görülebilir. Bu nedenle makalede, Fransızca kaynak metin özde bir çeviri olarak Wang’ın “yabancı dilde yaratım”; Türkçe erek metin ise, kendi kültür kökenine dönüş olarak Wang’ın “metinsiz geri çeviri” kavramı çerçevesinde irdelenecektir. İrdelemede, Ahmed Mithad ve Karadağ’ın çevirmen, Doltaş’ın editör olarak aldıkları kararlar yanmetinsel öğeler olarak çeviriye eklenen dipnotlardan yola çıkılarak anılan kavramlar ışığında betimlenecektir. Betimlemede, sergilenen çevirmen/editör davranışlarının nedenleri ve nasılları, dönemin ideolojisi, metin türü ve yazar/çevirmen/editör otoritesi bağlamında açıklanmaya çalışılacaktır.

Keywords

Abstract

This article aims to analyse the translated memoir, entitled “Yunanistan’daki Esir Yaşamın Kötü Hatıraları”, in Dilek Doltaş’s (2019) book, Esaret Yılları (1920-1923), within the framework of Hongyin Wang's concepts of “foreign language creation” and “textless back translation”, suggested by Wang in 2009 for the first time. The translated text was written by a Turkish military officer, Ahmet Mithat Aksüğür (Ahmed Mithad), in French: “De mauvais souvenirs de la vie captive en Grèce”. Ahmed Mithad stated that since he wanted to tell Westerners about his experiences with Westerners as a captive Turk, he wrote the memoir in French. The text was translated into Turkish by Ayşe Banu Karadağ; however, it has been emphasized in the book that Doltaş, as the book’s author, “made occasional changes in the distribution of in-text material and the use of language” (2019, p. 96). In fact, this text could be regarded as a back-translation of a text which had been translated from Turkish to French, rather than being from French into Turkish. Therefore, this article examines the French source text within the framework of Wang's concept of “foreign language creation” as a translation whilst the Turkish target text is analysed within Wang's concept of “textless back translation” as a return to its own cultural origin. These concepts will be taken as a basis for the descriptive analysis of the decisions taken by Ahmed Mithad and Karadağ as the translators and Doltaş as the editor within the context of footnotes as paratextual elements. In the descriptive analysis, the whys and hows of the translator/editor behavior will be explained within the context of the ideology of the era in which the memoir was written, the text genre, and the author/translator/editor authority.

Keywords


                                                                                                                                                                                                        
  • Article Statistics