Author :
Abstract
Osmanlı sarayında Dârüssaâde Ağalığı, 1574 yılında Habeşî Mehmed Ağa’nın atanmasıyla ihdas edilmiş ve bu tarihten itibaren Bâbüsaâde ağalarının yetkileri kısıtlanmıştır. Dârüssaâde ağaları, sadece Harem idaresiyle değil, aynı zamanda Haremeyn Evkafının denetimiyle de sorumlu tutulmuş; bu konum, kendilerine vezirlik statüsü kazandırmıştır. Dârüssaâde ağalarının görevleri arasında saray iç düzeninin sağlanması, Haremeyn vakıflarının idaresi ve Surre-i Hümayun organizasyonu önemli yer tutmaktadır. Bu makamın tarihine ilişkin en erken biyografik eserlerden biri Ahmed Resmî Efendi’nin Hamîletü’l-Küberâ adlı çalışmasıdır. Ali Said’in Ravzatü’l-Küberâ eseri ise Habeşî Mehmed Ağa’dan başlayarak Abdülgani Ağa’ya kadar olan Dârüssaâde ağalarının biyografisini içerir ve özellikle 18. yüzyıl sonrasındaki Dârüssaâde ağalarının incelenmesi açısından önemlidir. Dârüssaâde ağalarının görev süreleri boyunca hayırseverlik faaliyetlerinde bulunarak çeşitli cami, medrese ve çeşmeler inşa ettikleri görülmektedir. Ancak Ravzatü’l-Küberâ da yer alan bazı eksik bilgiler, özellikle 19. yüzyıl Dârüssaâde ağaları ile ilgili olarak, eserin yazarı Ali Said’in Abdülgani Ağa’ya olan yakınlığından kaynaklanan bir yanlılığa işaret edebilir. Dolayısıyla, eserin bu yönü dikkate alınarak eleştirel bir analiz yapılması gerekmektedir.
Keywords
Abstract
The office of the Chief Black Eunuch (Darussaade Aghas) in the Ottoman palace was established in 1574 with the appointment of Habeşî Mehmed Ağa, and from this date onwards, the powers of the Chief Gatekeepers (Babussaade Aghas) were restricted. The Chief Black Eunuchs were responsible not only for managing the imperial harem but also for overseeing the Haremeyn endowments (Evkaf), which elevated their status to that of a vizier. Their duties included maintaining order within the palace, managing the Haremeyn foundations, and organizing the Surre-i Hümayun caravan to the holy cities. One of the earliest biographical works on the Chief Black Eunuchs is Ahmed Resmî Efendi’s Hamîletü’l-Küberâ. Ali Said’s Ravzatü’l-Küberâ, on the other hand, provides biographies of the Chief Black Eunuchs from Habeşî Mehmed Ağa to Abdülgani Ağa and is particularly important for studying those who served after the 18th century. During their tenure, the Chief Black Eunuchs engaged in philanthropic activities, building various mosques, schools, and fountains. However, Ravzatü’l-Küberâ contains certain omissions, particularly regarding 19th-century Chief Black Eunuchs, which may suggest a bias due to the author Ali Said’s close relationship with Abdülgani Ağa. Therefore, a critical analysis of the work, considering this potential bias, is necessary.
