MÜZİK EĞİTİMİ ALANINDA ZİHİNSEL YETERSİZLİĞİ BULUNAN ÖĞRENCİLERE YÖNELİK YAPILAN LİSANSÜSTÜ ÇALIŞMALARIN İNCELENMESİ
Author :
Abstract
Zihinsel yetersizliği bulunan öğrencilere yönelik müzik eğitimi araştırmaları, müziğin eğitimsel, sosyal ve gelişimsel katkılarını ortaya koyması açısından önem taşımaktadır. Bununla birlikte, Türkiye'de bu alanda gerçekleştirilen lisansüstü tezlerin konu, amaç, yöntem ve çalışma alanları bakımından bütüncül olarak incelenmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu araştırmanın amacı, zihinsel yetersizliği bulunan öğrencilere yönelik müzik eğitimi alanında Türkiye'de gerçekleştirilen lisansüstü tezleri inceleyerek araştırmaların genel eğilimlerini ortaya koymaktır. Araştırmanın veri kaynağını, Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi'nde erişilen lisansüstü tezler oluşturmaktadır. Tarama sürecinde “zihinsel yetersizlik”, “müzik” ve “müzik eğitimi” anahtar sözcüklerinin Türkçe ve İngilizce farklı kombinasyonları kullanılmış; araştırmanın amacı ve kapsamıyla uyumlu, birincil kaynak niteliğindeki tezler değerlendirmeye alınmıştır. Araştırma kapsamında toplam 12 lisansüstü tez incelenmiştir. Nitel araştırma yaklaşımına dayalı olarak gerçekleştirilen çalışmada, veriler doküman analizi yoluyla toplanmış ve betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. İncelenen tezler; yayın türü, yayın yılı, araştırmanın amacı, yöntemi ve çalışma alanı değişkenleri doğrultusunda sınıflandırılmıştır. Bulgular, tezlerin %75'inin yüksek lisans, %25'inin ise doktora düzeyinde olduğunu göstermiştir. Tezlerin çoğunluğunun eğitim amacıyla gerçekleştirildiği, deneysel ve betimsel yöntemlerin genel dağılımda eşit sayıda kullanıldığı belirlenmiştir. Bununla birlikte, yüksek lisans tezlerinde deneysel, doktora tezlerinde ise betimsel yöntemin daha fazla tercih edildiği görülmüştür. Çalışma alanları bakımından şarkı söyleme ve program geliştirme konularının öne çıktığı, müziksel algı alanının ise daha sınırlı biçimde ele alındığı belirlenmiştir. Ayrıca, 2010 yılından sonra araştırma sayısında artış görülmesine rağmen alanın farklı konu ve yöntemler bakımından geliştirilmesine ihtiyaç duyulduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda, gelecekte gerçekleştirilecek lisansüstü araştırmalarda müzikal yaratıcılık, çalgı çalma becerileri, rehabilitasyon ve terapi uygulamaları gibi alanlara yönelinmesi önerilmektedir.
Keywords
Abstract
Research on music education for students with intellectual disabilities is significant in revealing the educational, social, and developmental contributions of music. However, there is a need for a comprehensive examination of postgraduate theses conducted in Türkiye in terms of their topics, objectives, methodologies, and areas of focus. The aim of this study is to examine postgraduate theses on music education for students with intellectual disabilities conducted in Türkiye and to identify general trends in this body of research. The data source consists of postgraduate theses accessed through the National Thesis Center of the Council of Higher Education (YÖK). During the search process, different combinations of the keywords “intellectual disability,” “music,” and “music education” in Turkish and English were used. Theses relevant to the purpose and scope of the study and meeting the inclusion criteria were included in the analysis. A total of 12 postgraduate theses were examined. Adopting a qualitative research approach, the study employed document analysis for data collection, and the data were analyzed using descriptive analysis. The theses were classified according to publication type, publication year, research objectives, research methodology, and area of study. The findings revealed that 75% of the theses were master’s theses, while 25% were doctoral dissertations. The majority of the theses focused on educational objectives, while experimental and descriptive methods were used in equal proportions overall. Experimental methods were more common in master’s theses, whereas descriptive methods predominated in doctoral dissertations. Singing and curriculum development emerged as prominent research areas, while musical perception received comparatively limited attention. Although the number of studies increased after 2010, further research is needed to diversify research topics and methodologies. Future studies should focus on musical creativity, instrumental performance skills, rehabilitation, and therapeutic practices.
Keywords
Intellectual Disabilities, Music Education, Postgraduate Theses, Document Analysis, Special Education
