2013–2019 YILLARI ARASINDA YAYIMLANAN SEÇİLİ TÜRK YAPIMI ÇOCUK ANİMASYON FİLM AFİŞLERİNDE TOPLUMSAL CİNSİYET TEMSİLLERİ
Author :
Abstract
Bu araştırmanın amacı, seçilen Türk yapımı çocuk animasyon film afişlerinde toplumsal cinsiyete ilişkin görsel göstergelerin bulunup bulunmadığını ve bulunması durumunda bu göstergelerin hangi biçimlerde ortaya çıktığını göstergebilimsel yöntemle incelemektir. Nitel araştırma yaklaşımıyla yürütülen çalışmanın çalışma grubunu, ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenen ve 2013-2019 yılları arasında yayımlanan Türk yapımı çocuk animasyon filmlerine ait beş ana tanıtım afişi oluşturmaktadır. İncelenen afişler Ayas (2013), Evliya Çelebi: Ölümsüzlük Suyu (2013), Fırıldak Ailesi (2017), Rafadan Tayfa: Dehliz Macerası (2018) ve Bulmaca Kulesi: Dev Kuşun Gizemi (2019)’dir. Afişler; karakterlerin cinsiyet sunumu, göreli büyüklükleri, kompozisyon içerisindeki konumları, ön-arka plan ilişkileri, bakış yönleri, beden duruşları, hareket biçimleri, renk kullanımları ve anlatısal rolleri dikkate alınarak göstergebilimsel çözümleme yöntemiyle incelenmiştir. Bulgular, afişlerin genelinde erkek karakterlerin daha görünür, merkezi ve etkin konumlarda; kız ve kadın karakterlerin ise daha sınırlı görünürlükte ve çoğunlukla bakım verme, koruyuculuk ve destek olma gibi ilişkisel roller içerisinde temsil edildiğini göstermektedir. Erkek karakterlerin hareket, mücadele, güç ve yönlendirme; kız ve kadın karakterlerin ise tedirginlik, çekingenlik, yardım etme ve koruyuculukla ilişkilendirildiği belirlenmiştir. Renk kullanımının da bu temsillere eşlik ettiği, ancak renklerin tek başına değil karakterlerin beden dili, konumu, hareketi ve anlatısal rolüyle birlikte anlam kazandığı görülmüştür. Bununla birlikte bazı kız karakterlerin hareket halinde ve görünür konumlarda yer alması, bazı erkek karakterlerin ise korku, tedirginlik, mizah ve savunmasızlıkla temsil edilmesi, toplumsal cinsiyet kodlarının afişlerde bütünüyle tek biçimli olmadığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak araştırma, incelenen Türk yapımı çocuk animasyon film afişlerinde toplumsal cinsiyet temsillerinin yalnızca karakter sayısı ve renk tercihleriyle değil, kompozisyonel konum, görünürlük, beden dili, hareket ve anlatısal rollerin birlikte oluşturduğu görsel hiyerarşi aracılığıyla şekillendiğini göstermektedir.
Keywords
Abstract
The aim of this study is to examine, through a semiotic method, whether visual indicators related to gender are present in selected Turkish children’s animated film posters and, where such indicators are identified, the ways in which they are manifested. Conducted within a qualitative research framework, the study focuses on five main promotional posters of Turkish children’s animated films released between 2013 and 2019, selected through criterion sampling. The posters analyzed are Ayas (2013), Evliya Çelebi: Ölümsüzlük Suyu (2013), Fırıldak Ailesi (2017), Rafadan Tayfa: Dehliz Macerası (2018), and Bulmaca Kulesi: Dev Kuşun Gizemi (2019). The posters were examined using semiotic analysis, taking into account the characters’ gender representation, relative size, positioning within the composition, foreground–background relationships, gaze direction, body posture, forms of movement, use of color, and narrative roles. The findings indicate that male characters are generally represented in more visible, central, and active positions, whereas girls and women have more limited visibility and are more frequently associated with relational roles such as caregiving, protection, and support. Male characters are primarily associated with action, struggle, power, and leadership, while girls and women are more often associated with anxiety, shyness, helping, and protectiveness. Color use was also found to contribute to these representations; however, colors acquired meaning not in isolation but in relation to the characters’ body language, positioning, actions, and narrative roles. At the same time, the presence of some female characters in visible and active positions, as well as the representation of some male characters through fear, anxiety, humor, and vulnerability, demonstrates that gender codes are not entirely uniform across the posters. Overall, the study shows that gender representations in the Turkish children’s animated film posters examined are shaped not only by the number of characters and color choices, but also through a visual hierarchy created by compositional positioning, visibility, body language, movement, and narrative roles.
Keywords
Poster, Turkish Children's Animated Films, Gender Role, Visual Communication, Semiotics
