SOSYAL BİLGİLER EĞİTİMİ ALANINDA EYLEM ARAŞTIRMALARI: BİR SİSTEMATİK İNCELEME ÇALIŞMASI
Author :
Abstract
Sosyal bilgiler eğitimi alanında eylem araştırmalarının artması, bu alandaki araştırma eğilimlerinin ve yöntemsel eksikliklerin bütüncül olarak incelenmesini gerekli kılmaktadır. Bu araştırmada, sosyal bilgiler eğitimi alanında veya bu alanla ilişkili bağlamlarda gerçekleştirilen eylem araştırmalarına ilişkin akademik yayınların sistematik olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, Türkiye’de 2005 yılından 28 Ocak 2024 tarihine kadar yayımlanan, eylem araştırması desenini kullanan ve tam metnine erişilebilen 113 lisansüstü tez ile 95 hakemli dergi makalesi olmak üzere toplam 208 yayınla sınırlandırılmıştır. Yayınlara YÖK Ulusal Tez Merkezi, WoS, Scopus, EBSCO, ERIC, ULAKBİM TR Dizin ve DergiPark üzerinden ulaşılmış; belirlenen dönem, alan, desen ve yayın türü ölçütlerini karşılamayan yayınlar dışarıda bırakılmıştır. Sistematik inceleme yaklaşımıyla yürütülen araştırmada veriler, araştırma soruları doğrultusunda hazırlanan bir formla toplanmış ve tematik analizle çözümlenmiştir. Bulgular, yayınların ağırlıklı olarak öğretim uygulamalarının geliştirilmesine ve etkililiğinin değerlendirilmesine odaklandığını; amaçlı örneklemenin, ilköğretim öğrencilerinin, gözlem, görüşme ve dokümanların, içerik analizi ve betimsel analizin öne çıktığını göstermiştir. Bununla birlikte, yayınların önemli bir bölümünde eylem araştırması türünün ve araştırmacı rolünün açıkça belirtilmediği, döngü sayısını belirlemeye yönelik bilgilerin yetersiz olduğu ve dış denetim uygulamalarının sınırlı kaldığı belirlenmiştir. Yayınların amaçlarıyla sonuçları genel olarak tutarlı olmakla birlikte yöntemsel raporlamanın geliştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Aynı araştırmaya dayanan tez ve makalelerin ayrı değerlendirilmesi nedeniyle bazı frekanslarda tekrarlı temsil oluşabilmesi ve 2024 yılına ilişkin taramanın yalnızca 28 Ocak tarihine kadar gerçekleştirilmiş olması, araştırmanın sınırlılıklarını oluşturmaktadır.
Keywords
Abstract
The increasing number of action research studies in social studies education highlights the need for a comprehensive examination of research trends and methodological shortcomings in the field. This study aims to systematically review academic publications reporting action research conducted in social studies education or related educational contexts. The review was limited to a total of 208 publications, comprising 113 postgraduate theses and 95 peer-reviewed journal articles published in Türkiye between 2005 and January 28, 2024, that employed an action research design and were available in full text. Publications were retrieved through the Council of Higher Education National Thesis Center, Web of Science (WoS), Scopus, EBSCO, ERIC, ULAKBİM TR Dizin, and DergiPark. Publications that did not meet the predetermined criteria regarding publication period, research field, research design, and publication type were excluded. Using a systematic review approach, data were collected through a form developed in accordance with the research questions and analyzed using thematic analysis. The findings revealed that the publications primarily focused on improving instructional practices and evaluating their effectiveness. Purposive sampling, primary and lower secondary school students, observations, interviews, documents, content analysis, and descriptive analysis were among the most prominent methodological characteristics. However, a substantial proportion of the publications did not explicitly report the type of action research or the researcher’s role, provided insufficient information to determine the number of action research cycles, and reported limited external review procedures. Although the conclusions of the publications were generally consistent with their stated aims, the findings indicated a need for improved methodological reporting. The potential for repeated representation in some frequency distributions due to the separate evaluation of theses and articles derived from the same research, together with the fact that the search covered publications from 2024 only up to January 28, constitute limitations of the study.
Keywords
Social Studies Education, Action Research, Systematic Review, Research Trends.
