II. DÜNYA SAVAŞI DÖNEMİNDE TÜRKİYE'DE HARP EKONOMİSİ UYGULAMALARI VE HARP EKONOMİSİ DAİRESİ’NİN KURUMSAL YAPILANMASI
Author :
Abstract
Bu çalışma, II. Dünya Savaşı yıllarında savaş ekonomisi uygulamalarının yönetimi ve kurumsallaşmasını ele almaktadır. Ayrıca savaş döneminde Türkiye’de uygulanan bazı savaş ekonomisi faaliyetlerine değindikten sonra harp ekonomisi uygulamalarının kurumsallaşmasına odaklanmaktadır. Doküman incelemesi ve alanyazın incelemeleri yöntemleriyle elde edilen veriler, tarih metodolojisi kapsamında değerlendirilmiştir. Bu kapsamda çalışmanın en önemli kaynak grubunun arşiv kayıtları, resmi yayınlar ve dönemin basını olduğunu söylemek mümkündür. Araştırma neticesinde II. Dünya Savaşı sürecinin Türkiye’yi özellikle ekonomik açıdan olumsuz etkilediği, savaş koşullarına bağlı olarak askeri noktada alınan önlemlerin üretim-tüketim dengesini bozduğu, dönem içerisinde fırsatçılık yapmak isteyen kişilerle ciddi mücadelelere girişildiği tespit edilmiştir. Ancak sürecin devamında savaş ekonomisi uygulamalarında önemli değişikliklerinde yaşandığı gözlemlenmiştir. Aynı zamanda şartların giderek daha zor bir hal almasının da etkisiyle savaş ekonomisi uygulamalarının kurumsallaşmasının öneminin kavrandığı ve buna yönelik adımların atıldığı anlaşılmıştır. Hem savaş yıllarının hem de savaş sonrası dönemin daha iyi organize edilmesi ve savaş ekonomisi uygulamalarının getirdiği olumsuzlukların etkisini azaltmak maksadıyla Harp Ekonomisi Dairesi’nin kurulduğu görülmüştür. Avrupa örneklerinden yola çıkılarak kurulan bu kurum, özellikle 1942 yılından sonraki süreçte savaş ekonomisi uygulamalarının yönetimi konusunda en yetkili kurum olarak dikkat çekmektedir.
Keywords
Abstract
This study examines the administration and institutionalization of war economy practices in Türkiye during the Second World War. It first discusses some of the war economy measures implemented in Türkiye during the war years and then focuses on the institutionalization of these practices.The research was conducted using document analysis and literature review methods, and the data obtained were evaluated within the framework of historical methodology. In this context, it can be stated that the most important sources of the study are archival records, official publications, and the press of the period.As a result of the research, it was determined that the Second World War had a particularly negative impact on Türkiye's economy. Measures taken for military purposes disrupted the balance between production and consumption, and serious efforts were made to combat individuals attempting to exploit wartime conditions. However, it was also observed that significant changes occurred in war economy practices as the process continued. Moreover, with the increasingly challenging conditions, the importance of institutionalizing war economy practices was understood, and concrete steps were taken in this direction. To better organize both the wartime and post-war periods, and to mitigate the negative effects brought by war economy measures, the War Economy Department (Harp Ekonomisi Dairesi) was established. Inspired by European examples, this institution stood out as the most authoritative body in managing war economy practices, particularly after 1942.
