BEDENE BAKIŞ: MODERN VE POSTMODERN DÖNEM İLE SEMAVİ DİNLERİN BEDEN PERSPEKTİFLERİ
Author :
Abstract
Bu çalışma, bedenin modern ve postmodern dönemlerdeki dönüşümünü ve semavi dinlerdeki beden anlayışını karşılaştırmalı bir perspektifle incelemeyi amaçlamaktadır. Bedenin yalnızca biyolojik bir varlık değil, aynı zamanda toplumsal, kültürel ve ideolojik olarak inşa edilen bir olgu olduğu kabulünden hareketle, farklı dönem ve düşünce sistemlerinde bedene yüklenen anlamlar analiz edilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş; araştırma sürecinde doküman incelemesi ile kuramsal karşılaştırmalı analiz tekniklerinden yararlanılmıştır. Sosyoloji, din sosyolojisi ve kültürel çalışmalar alanlarındaki temel kuramsal yaklaşımlardan hareketle modern, geç modern, postmodern ve semavi dinî beden anlayışları; bedenin statüsü, otoritenin kaynağı, disiplinin amacı, ideal beden ve tüketimle ilişki eksenlerinde karşılaştırılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, modern dönemde beden, bilimsel ve rasyonel bir bakış açısıyla ele alınarak disipline edilen ve denetlenen bir nesneye dönüşmüştür. Geç modern dönemde bu denetim içselleşmiş ve beden, bireyin düşünümsel kimlik projesine dönüşmüştür. Postmodern dönemde ise beden, kimlik inşasının, bireysel ifadenin ve tüketim pratiklerinin merkezinde yer alan esnek ve yeniden üretilebilir bir yapı olarak öne çıkmaktadır. Semavi dinlerde ise beden, ilahi bir emanet ve ahlaki sorumluluk alanı olarak ibadet ve ritüeller yoluyla disipline edilmektedir. Karşılaştırma, dinî ve modern yaklaşımların bedeni disipline etme bakımından benzeştiğini ancak disiplinin amacında ayrıştığını; dinî geleneklerdeki emanet ve kutsallık tasavvurlarının ise postmodern tüketim kültürünün bedeni metalaştırmasına karşı eleştirel bir çerçeve sunduğunu göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, bedenin tarihsel süreçte farklı anlamlar kazandığını ve modern, postmodern ve dinî perspektiflerin beden üzerindeki etkilerinin çok boyutlu bir yapı oluşturduğunu ortaya koymaktadır.
Keywords
Abstract
This study aims to examine the transformation of the body in the modern and postmodern periods and the understanding of the body in the Abrahamic religions from a comparative perspective. Based on the assumption that the body is not merely a biological entity but also a phenomenon constructed socially, culturally, and ideologically, the meanings attributed to the body in different periods and systems of thought have been analyzed. Adopting a qualitative approach, the study employed document analysis and theoretical comparative analysis. Drawing on sociology, sociology of religion, and cultural studies, modern, late modern, postmodern, and religious understandings of the body were compared along five axes: the status of the body, the source of authority, the purpose of discipline, the ideal body, and consumption. According to the findings, in the modern period, the body has been approached from a scientific and rational perspective and transformed into an object that is disciplined and controlled. In late modernity, this control is internalized and the body becomes a reflexive identity project. In the postmodern period, however, the body stands out as a flexible and reproducible structure at the center of identity construction, individual expression, and consumption practices. In the Abrahamic religions, the body is regarded as a divine trust and a field of moral responsibility, disciplined through worship and ritual. The comparison shows that religious and modern approaches converge in disciplining the body but diverge in the purpose of discipline, while religious notions of trust and sacredness offer a critical framework against the commodification of the body in postmodern consumer culture. In conclusion, the study reveals that the body has acquired different meanings throughout history and that modern, postmodern, and religious perspectives together form a multidimensional structure.
Keywords
Sociology of the Body, Modern Body, Postmodern Body, Body in Abrahamic Religions, Body Consumption.
