Author :
Abstract
Yüzyıllarca çeşitli toplumların hâkimiyeti altına giren Bartın, Osmanlı Devleti’nin kontrolünde önemli gelişim göstermiştir. Bartın’da Osmanlının son dönemlerinde tutulmaya başlanan şer’iyye sicilleri, kentte yaşanan çeşitli olayların kayıt altına alınmasını sağlamıştır. Bu kayıtların konusuna bağlı olarak Bartın’da inşa edilmiş mimari yapılar hakkında bilgilere ulaşmak mümkündür. Bu bağlamda 801, 803, 807 ve 808 numaralı Bartın şer’iyye sicili defterlerinde bahsi geçen mimari yapılar tespit edilerek konu kapsamında ele alınmıştır. 1888-1913 yılları aralığındaki hadiseleri aktaran bu defterlerde, ambar, cami, çeşme, dam (ahır), değirmen, dergâh, dükkân, ev, han, konak, kuyu, mağaza, medrese, mektep, mescit, meyhane, misafirhane, samanhane, su hisarı, tevhifhane, yazıhane yapılarından söz edilmektedir. Bunlar arasında evler genellikle konum tanımlamasında kullanılmasına bağlı olarak en çok rastlanan mimari yapı türüdür. Bazıları konumunun yanı sıra oda sayısı, kat sayısı ve maddi değeriyle de belirtilmiştir. Evlerden sonra en çok ticaret yapılarından söz edilmektedir. Bu durum çarşı merkezli kent yapısına sahip Bartın’ın Osmanlı dönemindeki ticari hareketliliğe işaret etmektedir. Kayıtlarda günümüze ulaşamamış cami, mescit, dergâh ve medrese yapılarına dair bilgilere yer verilmesi oldukça önemlidir. Bu çalışma, Bartın örneğinde olduğu gibi Osmanlı mimari eserlerinin ve kent dokusunun incelenmesinde şer’iyye sicillerinin önemine dikkat çekmeyi amaçlamaktadır.
Keywords
Abstract
Bartın, which was under the rule of various societies for centuries, showed significant development under the control of the Ottoman Empire. The shariyye registries, which started to be kept in Bartın in the last period of the Ottoman Empire, enabled the recording of various events in the city. Depending on the subject of these records, information about the architectural structures built in Bartın can be found directly or indirectly. In this regard, the architectural structures mentioned in the Bartın shariyye registers numbered 801, 803, 807 and 808 were identified and discussed within the scope of the subject. These records, which reflect the events between 1888 and 1913, warehouses, mosques, fountains, barns, mills, dervish lodges, shops, houses, inns, mansions, wells, stores, madrasahs, schools, masjids, taverns, guesthouses, haystacks, water fortresses, jail, and offices are mentioned. Among these, houses are the most common type of architectural structure, as they are often used to describe location. In addition to location, some are also indicated by the number of rooms, number of storeys and property value. After houses, commercial buildings are mentioned the most. This situation points to the commercial activity in the Ottoman period in Bartın, which had a bazaar-centered city structure. It is very important that the records include information on mosques, masjids, lodges and madrasahs that have not survived to the present day. This study aims to highlight the importance of shariyye registers in studying Ottoman architectural works and urban fabric, as exemplified by Bartın.
