Author :
Abstract
Irak tarihin ilk dönemlerinde Mezopotamya olarak isimlendirilmiş olup verimli toprakları ve stratejik konumu nedeniyle tarih boyunca önemini korumuş aynı zamanda birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Osmanlı Devleti’nin uzun yıllar hakim olduğu bu coğrafya Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra İngilizlerin manda idaresi altına girmiştir. İngiltere, Irak’ta nüfuzunu ve kontrolünü sağlamak için Şerif Hüseyin’in oğlu Faysal’ı Irak’a Kral yapmıştır. 1933 yılında Faysal’ın ölümü ile yerine oğlu Gazi Kral olmuştur. İngilizler, 1932’de hukuki olarak Irak’ın bağımsızlığını kabul etmelerine rağmen Kral Gazi döneminde Irak üzerindeki nüfuzunu sürdürmüştür. Kral Gazi döneminde iç siyasette hükümet bunalımları, isyanlar yaşanırken dış siyasette Irak’ın komşuları ile iyi ilişkiler kurduğu görülmüştür. Irak’ın da içerisinde yer aldığı Türkiye, İran ve Afganistan’dan oluşan Sadabat Paktı bölgedeki huzur ve güvenlik için önemli bir adım olmuştur. Kral Gazi, istikrarsız Arap coğrafyasında Arap milliyetçileri tarafından Arap birliğini sağlayacak bir lider olarak görülmüştür. Kral Gazi’nin 1939 yılında bir trafik kazası sonucu ölmesi Irak’ı derinden etkilemiştir. Kral Gazi’nin suikaste kurban girmiş olması şüphesinden dolayı İngiltere’nin Musul Konsolosu öldürülmüştür. Bu çalışmanın amacı Orta Doğu’da genç ve idealist bir lider portresi çizen Kral Gazi’nin faaliyetlerinin ve ölümünün iyi komşuluk ilişkileri yürüttüğü Türkiye’de yansımalarını ortaya çıkarmaktır. Bu çalışmada arşiv vesikaları, gazeteler ve tetkik eserler kullanılmıştır. Çalışma Türk basınının Kral Gazi’nin Irak’taki faaliyetlerini takip ettiğini, ölümünün ise Türkiye’de kardeş ülke olarak ifade edilen Irak’taki gibi büyük üzüntüye neden olduğunu göstermiştir.
Keywords
Abstract
Iraq was called Mesopotamia in the early periods of history and has maintained its importance throughout history due to its fertile lands and strategic location and has hosted many civilizations. This geography, which was dominated by the Ottoman Empire for many years, came under the mandate administration of the British after the First World War. In order to ensure its influence and control in Iraq, Britain made Faisal, the son of Sharif Hussein, King of Iraq. In 1933, after Faisal’s death, his son Ghazi became King. Although the British officially recognized Iraq’s independence in 1932, they continued to exert their influence over the country during the reign of King Ghazi. While there were government crises and rebellions in domestic politics during the reign of King Ghazi, it was observed that Iraq established good relations with its neighbors in foreign politics. The Sadabat Pact, which consisted of Türkiye, Iran and Afghanistan, including Iraq, was an important step for peace and security in the region. King Ghazi was seen as a leader who would ensure Arab unity by Arab nationalists in the unstable Arab geography. The death of King Ghazi in a traffic accident in 1939 deeply affected Iraq. The British Consul in Mosul was killed due to the suspicion that King Ghazi had been assassinated. The aim of this study is to reveal the reflections in Türkiye, which maintained good neighborly relations, of the activities and death of King Gazi, who portrayed a young and idealistic leader in the Middle East. In this study, archival documents, newspaper and audit works were used. The study shows that the Turkish press followed King Gazi's activities in Iraq and that his death caused great sadness in Türkiye, as it did in Iraq, which is referred to as a brother country.
