Author :
Abstract
Makalede öncelikle Irak Türkmenlerinin geçmişi ve yerleşim alanlarına kısaca değinilmiş, Irak’ta Türk dilinin Azerbaycan Türkçesi ile ilgisi üzerinde durulmuş, Türkologların bu konulardaki görüşleri özetlenmiş, Irak Türkmen ağızlarının (ITA) sınıflandırılmasıyla ilgili bir çalışmaya yer verilmiştir. Sonrasında Irak Türkmen ağızlarında /ŋ/’nin, önceleri /n/ ve /g/ olarak ayrıştığı, sonra g>w ve n>y değişmeleriyle bölgede iki ağız grubunun oluştuğu belirtilmiş, bu ana ağız gruplarının hangi dil unsurlarında belirginleştiği örneklerle gösterilmiştir. Makalede daha sonra, özellikle zamir kökenli teklik ikinci kişi ekinin, çeşitli y ağızlarındaki görünümleri incelenerek karşılaştırılan ağızlarda iki farklı şeklin (-sAn / -sAy) varlığı tespit edilmiştir. Bunlardan -sAy şeklinin yalnızca fiil çekimlerinde değil, ek fiilin geniş ve şimdiki zaman çekimlerinde de gözlendiği tespit edilmiştir. Makalede -sAy şeklinin iyelik teklik ve çokluk ikinci kişi eklerinin bünyesindeki /y/ ünsüzünün analoji etkisiyle oluştuğu, bu analoji etkisinin en fazla hâkim olduğu Telâfer, Tuzhurmatı ve Reşidiye ağızlarının y ağızlarının bir alt grubunu oluşturduğu sonucuna varılmıştır.
Keywords
Abstract
In the article, firstly, the history and settlement areas of Iraqi Turkmens are briefly given, the relation of Turkish language in Iraq with Azerbaijani and Oghuzian is emphasised, the views of various Turkologists on these issues are summarised, and a study on the classification of Iraqi Turkmen dialects is mentioned. Afterwards, it is stated that the phoneme /ŋ/ in Iraqi Turkmen dialects was first differentiated as /n/ and /g/, then two main dialect groups were formed in the region with the sound changes of g>w and n>y, and the language elements in which these main dialect groups became evident were shown with examples. The article then analyses the appearances of the second person singular suffix of pronoun origin in various dialects of y, and determines the existence of two different forms (-sAn / -sAy) in the dialects compared. It was found that the -sAy form is observed not only in verb conjugation but also in the present and simple present tense of the additional verb. In the article, it is concluded that the form -sAy is formed by the analogy effect of the /y/ consonant in the possessive singular and plural second person suffixes, and that Telâfer, Tuzhurmatı and Reşidiye dialects, where this analogy effect is the most dominant, constitute a subgroup of y dialects.
