Türkiye’de Yetişkinlerde COVID-19 Korkusu ile Psikolojik Durum Arasındaki İlişkide Psikolojik Dayanıklılığın Aracı Rolü
Author :
Abstract
COVID-19 pandemisi, psikolojik iyi oluşu derinden etkilemiştir. Uzaktan eğitim, seyahat yasakları, toplu etkinliklere getirilen kısıtlamalar, iş yerlerinin kapanması ve sokağa çıkma yasakları gibi önlemler günlük yaşamı sekteye uğratmış ve ruhsal yükü artırmıştır. Bu çalışma, yetişkinlerin COVID-19 korkusu ile depresyon, anksiyete ve stres belirtileri arasındaki ilişkide psikolojik dayanıklılığın aracı rol oynayıp oynamadığını incelemiştir. Katılımcılar, kolayda ve kartopu örnekleme yöntemleriyle Türkiye’den çevrim içi olarak ulaşılan 664 yetişkinden (458 kadın, 206 erkek; yaş 18–65) oluşmaktadır. Veriler, Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği (DASS-42), COVID-19 Korkusu Ölçeği ve Yetişkin Dayanıklılık Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Analizlerde t-testi, ANOVA, Pearson korelasyonları, regresyon ve Hayes’in Process Macro yöntemiyle aracılık analizi uygulanmıştır. COVID-19 korkusunun daha yüksek olması, daha fazla depresyon, anksiyete ve stres ile ilişkili bulunmuş; aynı zamanda daha düşük psikolojik dayanıklılıkla bağlantılı olduğu görülmüştür. Aracılık analizi, psikolojik dayanıklılığın bu ilişkide kısmi aracı rol oynadığını göstermiş ve dayanıklılığın pandemi kaynaklı korkunun ruh sağlığı üzerindeki etkisini tamponladığını düşündürmüştür.
Keywords
Abstract
The COVID-19 pandemic has profoundly affected psychological well-being. Measures such as online education, travel bans, restrictions on gatherings, business closures, and curfews disrupted daily life and increased mental strain. This study examined whether psychological resilience mediates the relationship between adults’ fear of COVID-19 and symptoms of depression, anxiety, and stress. Participants were 664 adults (458 female, 206 male; aged 18–65) in Türkiye, recruited via convenience and snowball sampling. Data were collected online using the Depression Anxiety Stress Scale (DASS-42), the Fear of COVID-19 Scale, and the Adult Resilience Scale. Analyses included t-tests, ANOVA, Pearson correlations, regression, and mediation via Hayes’ Process Macro. Higher fear of COVID-19 was associated with greater depression, anxiety, and stress, and with lower resilience. Mediation analysis showed resilience partially mediated this relationship, suggesting it buffers the mental health impact of pandemic-related fear.
